Við erum öll komin af bændum, ef ekki í kvenlegg, þá í karllegg, ef ekki í annan lið, þá í þann þriðja og örugglega fjórða. Sagan lýgur öngvu í þessum efnum; saga þjóðarinnar, sem lengst af hefur birst sem mynd af álútu fólki framan við torfbæ þar sem ekki stökustu maður brosir af því allir á myndinni eru ýmist tannlitlir eða tannlausir, er saga fólks í daglegri baráttu við erfiðar aðstæður.
Og við erum stolt af þessari sögu - og öllum ólíkindum hennar, að hafa þraukað þessar myrkvuðu aldir við ysta haf, allt frá því bændur börðust eftir landnámið þar til beint frá býli varð að veruleika.
Afi minn var bóndi. Dæmigerður. Með orf og ljá við ysta haf. Sagði mér alltaf að þrennt væri mikilvægast í lífinu; að vera bjartsýnn, ná sér í góða konu og kjósa Framsókn. Trékyllisvíkin var hans veröld, sú litla kvos á móti opnu og oftast yggldu hafi. Akkúrat þar í Árneshreppi endaði vegurinn. Utar varð ekki komist á Íslandi.
Ég sé hann fyrir mér fara um túnin um miðja síðustu öld í svita síns andlits og heyja frá morgni til kvölds undir hörðum bakka af himni.
Og við erum einmitt stolt af svona fólki, öfum okkar og ömmum sem komu feðrum okkar og mæðrum til mennta, lögðu grunninn að samfélagi sem horft er til sem fyrirmyndar í heimi hér.
Og það er nefnilega svo; við erum öll komin af bændum, við þekkjum öll þetta stolt í hjarta okkar þegar hugurinn hvarflar til íslenskra sveita. Og við höfum verið og við erum enn í liði með þessari stétt sem færir okkur fyrirtaks mat sem við lítum á sem eitt okkar helsta einkennistákn - og fyllir okkur ennþá stolti; mjólkin, skyrið, ostarnir, eggin, kjötið ...
Það er af þessum sökum sem við viljum bændum vel. Það á örugglega við um alla landsmenn, hvar í flokki sem þeir eru, hvar á landinu sem þeir lifa, hvaða atvinnuveg sem þeir stunda.
Og það má aldrei vera svo að þótt við gagnrýnum það sem okkur finnst að betur mætti fara í íslenskum landbúnaði jafngildi það fjandskap eða vonsku í garð þessarar mikilvægu stéttar. Það er ekki svo. Alls ekki.
Gagnrýni á nýgerðan búvörusamning sem kostar sameiginlegan sjóð okkar minnst 130 milljarða næsta áratuginn er ekki árás á bændur. Hún er öðru fremur sett fram í þeirri von að hagur bænda megi vænkast, að þeir, margir hverjir, verða leystir úr viðjum fátæktargildru þar sem gamaldags kerfi, úr tengslum við eðli venjulegra og viðurkenndra viðskiptahátta, heldur aftur af framförum, nýsköpun og betri og tryggari kjörum.
Og þótt við deilum ekki um aðstoðina, heldur aðferðina mega bændur ekki og eiga ekki að vera ölmusumenn á þjóðinni. Þeir eiga betra skilið. Þeir eiga skilið samning sem sýnir þá sem gefendur, ekki þiggjendur, en öðru fremur og aðallega eiga þeir skilið samning sem allir eru sáttir við. Þar á meðal þeir sjálfir.
Þess vegna þarf nú að kalla eftir þjóðarsátt um framsækinn, hvetjandi og uppörvandi búvörusamning sem gerður er fyrir opnum tjöldum þar sem þéttbýli og dreifbýli taka saman höndum um að færa atvinnugreinina fram til nýrrar aldar - og leyfa henni að sýna hvað raunverulega býr í henni á frjálsum og ábyrgum markaði þar sem gæði íslenskra búvara verða hvað augljósust.
Slíkan samning eigum við öll skilið. Af því við erum öll bændur.
