Makar þingmanna ráða ekki atkvæði

Þorsteinn Pálsson veltir því fyrir sér í nýjasta pistli sínum á hringbraut.is hvort þingmaður sem notar atkvæðirétt í máli sem varðar beinan hag maka síns sé sjálfkrafa vanhæfur í því máli. Þorsteinn telur ekki endilega svo vera.


Hann tekur nýlegt dæmi af Páli Jóhanni Pállssyni, þingmanni Framsóknarflokksins en eiginkona hans á  útgerð sem fær aflahlutdeild í makríl með frumvarpi sem liggur fyrir Alþingi. "Til skamms tíma voru þau bæði skráð fyrir rekstrinum, " skrifar Þorsteinn og segir að ekki hafi verið upplýst hvað hafi ráðiði þessum rekstrarlega aðskilnaði.


Hann bendir á að umræðan hafi verið á einn veg; þingmaðurinn hafi verið talinn vanhæfur og ásakanir um siðleysi hafi síðan leitt til þess að hann hyggist ekki greiða atkvæði þegar þar að kemur.


Þorsteinn segir að margar athugasemdir megi gera um frumvarpið en "spurningin um vanhæfi þessa einstaka þingmanns er allt annar handleggur. Og svarið má ekki ráðast af því hvaða skoðun  menn hafa á frumvarpinu." Þorsteinn skrifar: "Þingsköpin eru alveg skýr: Þingmaður er því aðeins vanhæfur til þátttöku í atkvæðagreiðslu að hún snúist um fjárveitingu til hans sjálfs. Það á ekki við í þessu tilviki. Þingmanninum er því að lögum skylt að taka þátt í þinglegri meðferð málsins og atkvæðagreiðslu um það. Eftir þingskapareglum telst hjáseta þátttaka í atkvæðagreiðslu. Í henni felst afstaða. Hún getur verið frjálst val þingmannsins en ekki skylda vegna vanhæfis."


Sá reyndi stjórnmálamaður sem Þorsteinn er veltir því svo fyrir sér hvort ástæða sé til að breyta reglum þingsins: "Ástæða er til að skoða hvort tilefni er til að blanda mökum þingmanna inn í umræðu eins og þessa. Stjórnarskráin bindur ekki hendur löggjafans vegna hagsmunatengsla nema með því ákvæði sem bannar forseta Íslands, æðsta handhafa löggjafarvaldsins, að hafa með höndum önnur launuð störf. Nú má alveg færa rök fyrir því að fjármál hjóna séu svo nátengd að eitt eigi yfir bæði að ganga í tilviki sem þessu. En það var ekki gert þegar stjórnarskráin var samin. Fyrir því má færa þau jafnréttisrök að óeðlilegt sé að takmarka sjálfstæða stöðu maka þjóðhöfðingjans.  Þarna eru sett tvö lóð á vogarskálar og jafnréttislóðið þykir þyngra en hitt."


Sumsé; fyrst reglur um forsetann takmarki ekki svigrúm maka hans eigi það sama við um maka þingmanns.