Íslenskir bændur eiga betra skilið en þá neikvæðu umræðu sem verið hefur um staðnaða umgjörð atvinnugreinarinnar um árabil. Þeir eiga að vera dæmdir af verkum sínum fremur en afturhaldssömum búvörusamningi sem hvorki þeir né aðrir landsmenn eru sáttir við.
Stærsti vandi bænda er þessi: Þeir framleiða úrvalsvöru, hvort heldur er kjöt eða mjólkurvörur en geta ekki afhent afurðirnar nema einum ríkisstýrðum einokunaraðila sem staðinn hefur verið að síbrotastarfssemi gagnvart neytendum í landinu. Skömmin at arna skvettist yfir á saklausa bændur sem sitja uppi með tapað orðspor og allskonar aðdróttanir í sinn garð.
Nýjum búvörusamningi var ætlað að festa gallað kerfi í sessi til að minnsta kosti áratugar án þess að unnendur íslenskrar landbúnaðarvara fengju þar nokkru ráðið. Íslenskt embættismannakerfi sló þar í gadda margra milljarða króna skuldbiningu almennings við greinina án aðkomu fjárlagavaldsins. Samningurinn var og hefur verið um áratugaskeið nokkurs konar sjálftaka úr ríkissjóði. Engin önnur atvinnugrein hefur notið sömu beintengingar við sameiginlega sjóði landsmanna. Alþingismenn sem eiga að fara fara með fjármál þjóðarinnar, lagasetningu hennar og eftirlit með hvorutveggja hafa verið valdlausir í þessum efnum. Búvörusamningar hafa fyrr og síðar verið eyland í öllu kerfinu.
Nú finnst þjóðinni nóg komið. Bændum jafnvel líka. Það fer enda betur á því að stétt þeirra sæki fram af styrkleikum greinarinnar en veikleikum hennar. Þessi atvinnugrein þarf ekki á því að halda að undanþága mjólkuriðnaðarins frá samkeppnislögum sé enn frekar fest í sessi og að einokunaraðstaða MS sé enn betur tryggð en löngum áður eins og nýi búvörusamningurinn ber með sér. Bísperrt tollaverndin getur hæglega komið í bakið á mönnum, enda er engin lifandi atvinnugrein sem þolir ofverndina til lengdar.
Íslenskir grænmetisbændur eru prýðilegt dæmi um gróskumikinn landbúnað sem staðist hefur ágjöfina frá innlfuttum matvælum. Greinin styrktist við utanaðkomandi samkeppni. Hún tók sér tak, bætti sitt ráð og jók hlut sinn í verslun hér á landi eftir að tollaþröskuldar voru lækkaðir eða fjarlægðir af því hún hafði betri og ferskari vöru að bjóða en reykvískir heildsalar gátu pantað alla leið frá útlöndum.
Aðrir íslenskir bændur eru í góðum færum til að leika sama leikinn fái þeir til þess frelsi og andrými. Flestir þeirra eru fastir í fátæktargildru úr sér genginna búvörusamninga á meðan embættismannakerfið sem mestu ræður um kjör þeirra fær 35% hækkun kjararáðs án þess svo mikið sem að biðja um hana.
