\"Að loknu laugardagskaffi hafði afi stundum á orði að þrennt væri mikilvægast í lífinu; að vera bjartsýnn, ná sér í góða konu og kjósa Framsóknarflokkinn. Það væri sannkölluð uppskrift að lífinu.\"
Þennan prósa er að finna í einni ljóðabóka minna sem fjallar um samveru mína með öfum mínum og ömmum á Akureyri síðustu aldar.
Prósinn er sannsögulegur; bjartsýnn og hamingjusamlega kvæntur afi minn var tryggur sínum flokki til æviloka. Það hefði aldrei hvarflað að honum að kjósa annað en samvinnuhreyfinguna sem hreif hann með sér á unga aldri og kom honum til mennta á Hvanneyri, gerði hann að farsælum bónda á Ströndum norður uns hann fékk vinnu í Kaupfélagi Eyfirðinga á Akureyri þegar komið var fram á seinni ár. Öruggara gat það verið. Flokkurinn var festa í lífinu. Skynsemin uppmáluð.
Afi minn var af þeirri kynslóð íslenskra karlmanna sem taldi það veikleikamerki að skipta um skoðun. Hringlandaháttur og ístöðuleysi var eitur í beinum manna eins og hans sem leit á það sem höfuðdyggð að vinna myrkranna á milli og eiga sér helst ekkert áhugamál; slíkt drægi úr einbeitni og afköstum og dreifði huganum sem karlmenn á besta aldri þyrftu síst á að halda.
Undir sjötugt var hann kominn á elliheimili, sterklegur enn að sjá en eilítið hokinn, ekkill með engin áhugamál. Og kaus Framsókn til æviloka. Tryggur og trúr sinni hugsjón.
Sá er munurinn á æviskeiði afa míns og þeirra sem eru að komast á fullorðinsár við dagsbrún nýrrar aldar að ekki er lengur tiltökumál að skipta um skoðun. Það þykir ekki einvörðungu sjálfsagt heldur og til merkis um þroska, umburðarlyndi og víðsýni.
Sá er nefnilega munurinn á þessum tveimur öldum - þeirri 20. og 21. - að skoðanir eru ekki lengur sannar og varanlegar. Þær geta úrelst, ekki lengur átt við og misst takt sinn við tíðarandann.
Upplýsingaflæði nútímans hefur fyrst og fremst getið af sér efahyggju. Því meiri sem vitneskjan hefur orðið og vísindunum hefur fleygt fram þeim mun erfiðara hefur orðið að slá því föstu að sannindin séu endanleg.
Því er það svo að ungt fólk bindur sig ekki lengur á klafa einnar hugsunar. Því finnst beinlínis íþyngjandi að burðast með sömu skoðunina árum saman, hvað þá ævina á enda. Það er leitandi af því allar gáttir vitneskjunnar hafa opnast því á tiltölulega skömmum tíma - og ef það leitar ekki, tapar það sjálfu sér.
Þarna er vandi hefðbundinna stjórnmálaflokka kominn.
Þarna er vanda Þjóðkirkjunnar líka að finna.
En fyrir ungt fólk er þetta hins vegar ekki vandamál.
