Stjórnkerfi Íslands er íhaldsamt í eðli sínu. Þar ráða embættismenn oft og tíðum meiru en lýðræðislega kjörnir fulltrúar, enda sitja þeir lengur við valdsmannleg skrifborð sín en alþingismenn og ráðherrar sem koma og fara, sjálfviljugir eða felldir.
Af þessum sökum hefur einatt reynst erfitt að breyta um kúrs í að mörgu leyti stöðnuðu ríkisapparati sem fer sínu fram óháð breyttum tíðaranda - og jafnvel úr takti við vilja og framtíðarsýn stjórnvalda á hverri tíð.
Þessa sér ekki hvað síst stað í ferðaþjónustunni - og einmitt og sér í lagi núna þegar hún hefur skoppað fram úr öðrum meginstoðum íslensks atvinnulífs í öflun gjaldeyristekna.
Hið opinbera sjóðakerfi skammtar ferðaþjónustu innan við 3% af rannsóknarfjármunum þeim sem hún úthlutar til atvinnugreinanna á hverju ári.
Já, tæplega 3%!
Á meðan veit enginn ráðamaður hvar skóinn kreppir helst í þessari sívaxandi atvinnugrein sem gengur mjög víða svo nærri náttúrugersemum Íslands að eyðileggingin blasir við þar sem síst skyldi.
Framtíðarstefnan í ferðamálum er í besta falli óskýr, en sennilega ekki til. Hún stappar nærri þeirri fullyrðingu að græða beri sem mest í nútíð á kostnað framtíðarinnar.
Þetta gengur ekki árinu lengur.
Ferðaþjónustan þarf eigið ráðuneyti. Hún þarf sinn eðlilega skerf af opinberu rannsóknarfé. Hún þarf miklum mun öfugri rannsóknarstofnun en nú er við lýði með örfáum starfsmönnum. Hún þarf langtum fleiri starfsmenn á skrifstofu ferðamála en sem nemur átta manns á meðan fækka má starfsmönnum á póstum landbúnaðar, svo dæmi sé tekið. Hún þarf enn að dreifa álaginu betur yfir árið og betur yfir landið með stuðningi við millilandaflug um fleiri gáttir en Leifsstöð rétt eins og flestar þjóðir í kringum okkur hafa gert með góðum árangri. Hún þarfnast skýrrar forgangsröðunar í uppbyggingu ferðamannastaða sem byggð er á álagi, ásigkomulagi og verðmæti fyrir greinina til langs tíma. Hún þarf líka miklu betri úrræði sem varða utanvegaakstur og aðrar skemmdir á náttúru landsins - og þar með miklu meira opinbert eftirlit sem nú er að mestu unniuð í sjálfboðavinnu. Hún þarf einnig ítölu við; það fer einfaldlega að verða uppselt á vinsælustu ferðamannaslóðirnar á háönn - og þar með er sú kyrrð og náttúruupplifun sem flestir erlendir og innlendir ferðamenn sækja í inn til fjalla í algerri hættu - og þar með orðsporið; dýrmætasta eign Íslands í þessum efnum.
Og svo þarf greinin sjálf að taka sér tak: Vill hún áfram búa við það orðspor að þar sé stolið undan skatti langt umfram aðrar atvinnugreinar á Íslandi - og að hún borgi starfsfólki sínu einna lökustu kjörin sem í boði eru á Íslandi í dag?
Eftir fimm ár verður of seint í rassinn gripið. Þá verða erlendir ferðamenn orðnir á milli tvær til þrjár milljónir á hverju ári. Og fari svo að embættismenn ráði meiru en ráðherrar og lýðræðislega kjörnir fulltrúar í þessum efnum á næstu árum, eins og allt bendir til, þá mun fara svo að Ísland auglýsir sjálft sig sem ruslahaugar ferðamennskunnar eftir svo sem eins og sekúndubrot í merkilegri jarðsögu Íslands.
Það má aldrei verða.
