Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir, þingkona Samfylkingarinnar hefur ásamt fimm samflokksmönnum sínum lagt fram þingsályktunartillögu um stofnun embættis umboðsmanns flóttamanna.
Hún vill að Alþingi feli innanríkisráðherra og félags- og húsnæðismálaráðherra að kanna kosti og þörf á að stofna sérstakt embætti umboðsmanns flóttamanna. Ráðherra geri Alþingi grein fyrir niðurstöðum könnunarinnar með skýrslu fyrir lok yfirstandandi löggjafarþings.
Í greinargerð með tillögunni segir að fordæmalaus fjölgun hafi að undanförnu orðið á umsóknum um alþjóðlega vernd hér á landi eða 85% aukning miðað við sama tíma í fyrra. Samhliða hafi ítrekað komið upp mál þar sem hörð gagnrýni hafi komið fram vegna málsmeðferðar þeirra flóttamanna sem leita hælis á Íslandi. Sú gagnrýni hafi bæði beinst að löngum afgreiðslutíma, aðstæðum hælisleitenda meðan þeir bíða úrlausnar um hælisumsókn sína og loks endanlegri ákvörðun um synjun eða samþykkt þess að þeir fái hér hæli. Ásakanir hafi komið fram um að brotið sé á mannréttindum hælisleitenda og að mannúðarsjónarmið hafi verið verið sniðgengin.
\"Nærtækt er að vitna í lýsingu lögmanns,\" segir í greinargerðinni \"sem hefur haft málefni flóttamanna og hælisleitenda á sinni könnu og lýsir aðstæðum þeirra í nýlegu fjölmiðlaviðtali með þessum orðum: „Það hefur verið skelfileg reynsla að vera lögmaður hælisleitenda síðustu ár. Maður hefur horft á fólk drabbast niður og verða umkomulaust. Það hefur komið hingað með lífsglampa í augum, tilbúið að vinna og láta gott af sér leiða. Svo situr það og starir á vegg í þrjú ár á meðan mál þess er til meðferðar í stjórnsýslunni. Það verður alveg ónýt manneskja. Það er ótrúlegt hvað óvissa og langur biðtími getur gert við fullhrausta einstaklinga þegar þeir hafa ekkert fyrir stafni. Á meðan fólki er ekki tryggður réttur til atvinnu er gífurlega mikilvægt að það sé einhver sem hittir þetta fólk, kennir því hvernig samfélagið virkar og lærir hvernig þeirra virkar. Þetta samtal að þú sért ekki bara aukaeining og afæta. Það skiptir rosalega miklu máli fyrir fólkið“ ( www.ruv.is/frett/eru-haelisleitendur-i-betri-hondum).
Í niðurlagi greinargerðarinnar segir eftirfarandi: \"Með því að koma á fót embætti umboðsmanns flóttamanna væri tryggt að hælisleitendum og flóttamönnum yrði ekki einungis veitt hlutlaus aðstoð, heldur virk aðstoð sem fyrst og fremst tæki mið af þeirra hagsmunum og réttarstöðu. Umboðsmanni væri falið að sinna hlutverki talsmanns hælisleitenda eða útvega talsmann eftir atvikum líkt og Rauði krossinn gerir nú. Gera má ráð fyrir að umboðsmaður flóttamanna eigi samstarf við og leiðbeini flóttamanninum í samskiptum við ráðgefandi aðila og/eða stofnanir á borð við Fjölmenningarsetur, Rauða krossinn og Útlendingastofnun sem áfram mundu sinna sínu hlutverki við frekari ráðgjöf, aðstoð og úrlausn eins og áður.\"
Og greinargerðin endar með þessum orðum: \"Ljóst er að gjá hefur myndast milli almenningsálitsins og framkvæmdarvaldsins um lagaframkvæmdina í málefnum flóttamanna. Sú gjá er enn að breikka og hana þarf að brúa til hagsbóta fyrir málaflokkinn í heild.\"
