Styrmir Gunnarsson, fyrrum ritstjóri Morgunblaðsins, hefur sent frá sér bókina Uppreisnarmenn frjálshyggjunnar – Byltingin sem aldrei varð. Þar freistar hann þess að skilgreina pólitíska arfleifð þeirrar kynslóðar forystumanna í Sjálfstæðisflokknum sem kom fram á áttunda áratug síðustu aldar og setti svip sinn á stjórnmálin, einkum Sjálfstæðisflokkinn, næstu áratugina á eftir.
Bókin er vel skrifuð eins og vænta má af manni sem starfaði sem blaðamaður og ritstjóri í meira en 40 ár. Styrmir freistar þess að skilgreina vanda Sjálfstæðisflokksins frá því löngu fyrir hrun og fram til nútímans. Það er þarft verk og virðingarverð tilraun sem því miður mistekst að miklu leyti vegna þess að Styrmir virðist ekki vilja – eða þora – að horfast í augu við stærsta vandamálið. Hann vill ekki viðurkenna tilvist fílsins í herberginu.
Styrmir er þeirrar skoðunar að Sjálfstæðisflokkurinn hafi brugðist í því að gera upp við hrunið. Margir eru sammála honum um það. En hvers vegna brást það uppgjör? Um það fjallar Styrmir í bók sinni en kemst því miður ekki að réttri niðurstöðu.
Forysta Sjálfstæðisflokksins gerði heiðarlega tilraun til að láta flokkinn gera upp við hrunið. Geir Haarde formaður tilkynnti þann 30. janúar 2009 um skipan nefndar sem ætlað var að fjalla um endurreisn atvinnulífsins og uppgjör við liðna tíð. Nefndinni var uppálagt að birta niðurstöður sínar á landsfundi í lok mars sama ár. Dr. Vilhjálmi Egilssyni, fyrrum alþingismanni og framkvæmdastjóra Samtaka atvinnulífsins, var falin formennska nefndarinnar. Hún tók strax til starfa og hélt opna og fjölmenna fundi. Um 150 manns komu að samningu skýrslunnar sem var hreinskilin og yfirgripsmikil. Meðal þeirra sem lögðu sitt af mörkum við þessa vinnu voru þekktir menn í Sjálfstæðisflokknum eins og Friðrik Sophusson, Pétur heitinn Blöndal, Sturla Böðvarsson, Sigurður Kári Kristjánsson, Guðlaugur Þór Þórðarson, Sólveig Pétursdóttir, Óli Björn Kárason, Vilhjálmur Bjarnason og fjöldi atvinnurekenda og stjórnenda úr atvinnulífinu.
Vandinn var bara sá að skýrsluhöfundar gátu ekki vikið sér undan því að viðurkenna að einn helsti orsakavaldur hrunsins og vanda Sjálfstæðisflokksins var enginn annar en Davíð Oddsson og var þá bæði vísað til ákvarðana sem hann tók sem ráðherra og ekki síður þeirra stórkostlegu afglapa sem hann var ábyrgur fyrir í Seðlabanka Íslands. Þetta leiddi til þess að Davíð réðist á skýrsluna og höfunda hennar með fáheyrðum hroka og dónaskap á landsfundi Sjálfstæðisflokksins í lok mars 2009. Óhætt er að segja að Davíð hafi þá tekist að eyðileggja starf þessa stóra hóps, skýrsluna sjálfa og stemninguna á landsfundi flokksins.
Þessar staðreyndir fæst Styrmir ekki til að viðurkenna í bók sinni. Hann víkur sér ávalt undan því að viðurkenna þau mistök og afglöp sem tengjast valdaferli Davíðs Oddssonar og því verður efni bókarinnar marklaust í meginatriðum vegna þess að Davíð var í svo stórum hlutverkum á þeim tíma sem fjallað er um. Sjálfstæðisflokkurinn mun aldrei geta lokið við uppgjör sitt við Hrunið og aðdraganda þess ef meðvirkni með Davíð Oddssyni á að ráða för.
Þó bók Styrmis Gunnarssonar sé vel skrifuð, þá nær höfundurinn ekki tökum á verkefninu af ástæðum sem hér hafa verið raktar. Það er miður því viðfangsefnið er þarft. Því veldur bókin vonbrigðum.
