Veit ríkið hvaða öld er núna?

Hag­kerfið hef­ur kólnað og fá bata­merki er að sjá. At­vinnu­leysi er óvenju mikið, hagnaður fyr­ir­tækja dregst sam­an, loðnan læt­ur ekki sjá sig, Kín­verj­arn­ir halda sig heima og aðrir munu draga úr ferðalög­um. Rio Tinto seg­ist vera að skoða það að loka ál­ver­inu. Á sama tíma er verk­fall sem gæti orðið býsna langt með kröf­um sem helst minna á samn­ings­mark­mið á verðbólgu­ára­tugn­um. Niðurstaðan verður trauðla góð fyr­ir sam­fé­lagið. Ef Reykja­vík­ur­borg kaup­ir sér frið er það ávís­un á nýja upp­lausn á vinnu­markaði þar sem kröf­ur munu ganga á víxl og öll­um finnst þeir hafa orðið útund­an.

Í fyrra lagði rík­is­stjórn­in mikla áherslu á það hve mynd­ar­lega hún hefði komið að samn­inga­borðinu. Niðurstaðan var sú að eng­inn af­gang­ur er af rík­is­fjár­mál­um og skatt­kerfið er orðið flókn­ara en áður. Ekki er sýni­legt sam­band milli rík­is­stjórn­ar og verka­lýðshreyf­ing­ar.

Enn heyr­ist frá rík­inu og hug­mynd­in er að stór­auka út­gjöld rík­is­ins til þess að koma hag­kerf­inu í gang aft­ur. Titr­ing­ur er kom­inn upp inn­an rík­is­stjórn­ar­flokk­anna um hver komi fyrst­ur með út­gjalda­aukn­ingu og gangi lengst í eyðslu. Sum­ar til­lög­urn­ar virðast vera und­ir sterk­ari áhrif­um af því að kosn­ing­ar til Alþing­is verða á næsta ári en að þær séu nauðsyn­leg­ar og arðbær­ar fjár­fest­ing­ar til lengri tíma litið.

Fyr­ir tæp­lega 100 árum beittu marg­ar þjóðir verk­leg­um fram­kvæmd­um til þess að vinna sig út úr kreppu. Þetta var líka gert þegar efna­hags­áföll dundu yfir Ísland á sjö­unda ára­tug síðustu ald­ar. Lík­lega er það þess vegna sem nær all­ar til­lög­urn­ar ganga út verk­leg­ar fram­kvæmd­ir af ýmsu tagi. Slík­ar fjár­fest­ing­ar sköpuðu mörg störf þegar hundruð verka­manna þurfti að kalla til með haka og skófl­ur, en núna er öld­in önn­ur. Vega­vinna og ganga­gerð er unn­in af stór­virk­um vinnu­vél­um. Hús­bygg­ing­ar eru mann­frek­ari, en er nauðsyn­legt að byggja hót­el og íbúðir í stór­um stíl ein­mitt núna?

Stjórn­mála­mönn­um verður tíðrætt um fjórðu iðnbylt­ing­una í ræðu og riti og hyggj­ast með því tali sýna að þeir fylg­ist svo sann­ar­lega með tím­an­um. Því miður virðast marg­ir þeirra hafa misst af hinum iðnbylt­ing­un­um þrem­ur þegar þeir halda að aðferðir 20. ald­ar­inn­ar eigi vel við á þeirri 21. Við eig­um ekki að van­rækja innviði, en innviðir eru miklu meira en veg­ir, hús og möst­ur. Hug­vit hef­ur tekið við af handafli, öll­um til hags­bóta.

Upp­bygg­ing til framtíðar bygg­ist ekki á því að búa til störf held­ur að skapa verðmæti. Það verður best gert með því að fjár­festa í hug­viti. Ríkið get­ur sparað til framtíðar með því að smíða ný for­rit fyr­ir sjúkra­hús, skóla­kerfið, sam­skipti al­menn­ings við ríkið og svo mætti lengi telja. Ný­sköp­un á þess­um sviðum og fjöl­mörg­um öðrum er nauðsyn­leg til þess að efla sam­keppn­is­hæfni þjóðar­inn­ar og skapa betra líf til framtíðar.