Fiskimiðin, löngum bjargvættur þjóðarinnar, komast um síðir í lögsögu okkar og verða snar þáttur í mestu hagsæld Íslands sem sögur fara af. Ytri aðstæður og framtak í flugsamgöngum koma til sögunnar þegar ferðamennska verður annar aðalatvinnuvegurinn. Fyrir voru álverksmiðjur knúnar orku fallvatna. Mikil verðmætisaukning útflutnings fersks fisks er að þakka samkeppnisforskoti við að samhæfa framleiðslustigin þörfum markaðsins. Hámark útflutningsverðmætis fæst með að sinna nálægum hátekjulöndum í Evrópu og Bandaríkjunum, m.a. með flugi. Þessa tengingu markaðs, vinnslu og veiða leika aðrir lítt eftir íslenskum útflytjendum.
Síst þurfa útflutningsgreinar þjóðarinnar ríkisstýringu á fjarlæga markaði með tvíhliða viðskiptasamningum. Viðskiptasamningur Kanada og ESB, sem komið hefur til tals, hefur ekkert fordæmisgildi fyrir Ísland nema síður sé. Fríverslunarsamningurinn við Kína er af viðskiptaástæðum lítils virði fyrir báða aðila en var pólitískt eftirsóknarvert mál fyrir Kína. Íslendingar urðu fyrstir vestrænna þjóða til slíkrar samningsgerðar. Þetta uppátæki okkar, gripið í uppistandi Hrunsins, var greinilega mjög umhugað fyrir Wen Jiabo forsætisráðherra en hann heimsótti Ísland 2012 með 100 manna fylgdarliði. Fjarstætt er að hina viðskiptalegu framtíð okkar sé að finna í s.k. Asíugátt.
Hlutverk hins opinbera er að veita útflutningsgreinunum umhverfi efnahagslegs jafnvægis, trausts gjaldmiðils og frjálsra viðskipta út á við. Gjaldmiðill okkar, hinn smæsti og óstöðugasti á veraldarvísu, er orsök þess að útflutningsgreinarnar eru löngu flúnar í önnur myntkerfi. Stöðugt gengi og hóflegir vextir ásamt vel reknum ríkisbúskap, eru undistöður efnahagslífsins. Markmiði stjórnvalda um stöðugleika þjónar bankakerfi í einkaeign, sem vinnur að framkvæmd fyrirætlana einkaaðila og fyritækja í samræmi við opinbera stefnu. . En hagkerfið okkar er mjög lítið og viðkvæmt fyrir áhrifum þátttöku fjármálalegra risa.
Inn í þá mynd koma nú upplýsingar um darraðardansinn við Arion banka. Hvergi í hinum vestræna heimi myndi það líðast að kerfislega mikilvægur banki gæti verið í eigu vogunarsjóða, eins og ákveðið var um Arion banka. Þar er ekki betur séð en að vikið sé fram hjá því lagaskilyrði að eignarhaldið liggi ljóst fyrir; sem er ókleyft í venjulegum skilningi með vogunarsjóðina sem að sögn lúta aðeins forstjóra en ekki aragrúa hluthafa. Gagnstætt því sem haldið var fram um vogunarsjóðina þegar þeirra ásýnd birtist hér fyrir 10 árum, hafa þeir því miður ekki horfið á braut úr fjármálalífinu. Vonandi er rétt munað að í athugun var að selja Íslandsbanka kínverskum viðskiptabanka. Þarmeð hefði t.d.leið verið opin að íslenskur banki hefði verið miðill fjármögnunar á risahöfninni í Finnafirði, gegnumbroti í sjóflutningum Kínverja og skref til valda eða áhrifa á Norður Atlanshafi , sem myndi gera i að engu gildi Íslands í vestrænu samstarfi um varnir og öryggi. Er það heimssýn nokkurs að Huang Nubo sé landgreifi í Norðurþingi í næsta nágrenni við þúsundir landsmanna sinna í Finnafirði ?
Undanfarna áratugi hefur markvist verið unnið að viðskiptafrelsi fyrir sjávavarafurðir með góðum árangri í GATT um tollfrelsi í Bandaríkjunum og á aðalmarkaðssvæðinu, Evrópusambandinu, er fríverslun með EES-samningnum.En varanleg aðlid að innri markaði ESB er aðeins tryggð með aðildarsamningi sem hafinn var ekki var lokið. Við blasir nauðsyn þess að nálgast Evrópusambandið með gengisbindingu við evruna að fyrsta skrefi . Bretland er þýðingarmesta markaðsland Íslands en vegna Bexit er viðskiptastaðan þar háð óvissu um sem má í versta falli helst líkja við efnahagslega sjálfsvígstilraun. En þá er varla annað en að þreyja þorrann og góuna um niðurstöður ævintýraferða Breta til Brussel.
Með hækkandi sól gætu ný tækifæri birst varðandi ESB og er allur varinn bestur að vera þá vel girtur í brók. Leita má góðra ráða í París og Berlín.
Einar Benediktsson, fyrrverandi sendiherra
