Þórður: að opinbera ólaf ólafsson er ekki mannréttindabrot

Þórður Snær Júlíusson segir það ekki mannréttindabrot að Alþingi hafa skipað rannsóknarnefnd til að upplýsa skýrslu rannsóknarnefndar um Ólaf Ólafsson og samstarfsfélaga hans.

Í leiðara Kjarnans segir Þórður að Ólafur og samstarfsfélagar hans hafi beitt ríkið, fjölmiðla og almenning allan stórkostlegum blekkingum til þess að komast yfir Búnaðarbankann árið 2003. Eins og komið hefur fram í fjölmiðlum í dag telur Ólafur að birting á skýrslu rannsóknarnefndarinnar hafa vegið alvarlega að orðspori hans og æru án þess að honum hafi verið veitt tækifæri til þess að verja sig. Kjarninn fjallar ítarlega um málið í dag.

Hagnaðist stórkostlega persónulega á viðskiptunum

Rannsóknarnefnd skilaði vel rökstuddri niðurstöðu árið 2017 um að Ólafur og eigendur annars aflandsfélags hefðu hagnast stórkostlega persónulega á því að láta þýska einkabankann Hauck & Aufhäser þykjast vera í kaupendahóp og leyna því þannig að Kaupþing, sem síðar sameinaðist Búnaðarbankanum, hefði fjármagnað viðskiptin.

„Þegar málið var loks rann­sak­að, 14 til 15 árum eftir að fléttan var ofin, og átta og hálfu ári eftir að þeir höfðu steypt hon­um, og íslensku sam­fé­lagi, fram af hengi­brún lá fyrir að öll mögu­leg lög­brot voru fyrnd. Menn yrðu ekki látnir svara til saka fyrir dóm­stólum fyrir blekk­ing­arn­ar. Við rann­sókn­ina reynd­ust við­föngin afar ósam­vinnu­þýð. Þau annað hvort mundu ekk­ert, slepptu því að svara spurn­ingum eða borg­uðu almanna­tengl­unum sínum vel til að spinna fárán­lega spuna sem var svo haldið að fjöl­miðl­um,“ segir Þórður í leiðaranum.

Þá segir Þórður að Ólafur hafi verið leiðandi í þeirri fléttu sem ofin var í kringum kaup bankans.

„Með kaup­unum á Bún­að­ar­bank­anum komust Ólaf­ur, bræð­urnir Ágúst og Lýður og helstu stjórn­endur Kaup­þings yfir við­skipta­banka­starf­semi og háa láns­hæf­is­ein­kunn. Bank­anum var svo rennt saman við Kaup­þing og úr varð eitt stærsta gjald­þrot heims­sög­unnar og það sem Hæsti­réttur Íslands hefur kallað „al­var­leg­ustu efna­hags­brot Íslands­sög­unn­ar.““

Segir niðurstöðu skýrslunar ekki sanngjarna gagnvart sér

Þórður segir að í aðdraganda þess að rannsóknarnefndin ætlaði að kynna niðurstöðu sína hafi lögmannshópur Ólafs verið búin að undirbúa málsvörn.

„Hún fólst í því að reyna mark­vis­st, bæði opin­ber­lega og óform­lega, að reyna að hafa áhrif á það hvernig fjallað yrði um mál­ið, meðal ann­ars með að gefa í skyn að nefndin hefði ekki kom­ist að neinu sem máli skipti.“

Þegar Ólafur sendi frá sér málsvarsávarp eftir að skýrslan kom út sagði hann að nið­­ur­­staða skýrsl­unnar væri hvorki sann­­gjörn né rétt „gagn­vart þjóð­inni og alls ekki gagn­vart mér per­­­són­u­­­lega.“

Þá segir Þórður málsvörn Ólafs hafa verið byggð á þeirri veiku von að fjölmiðlar og almenningur myndu ekki kynna sér málið.

„Hann taldi það ekki blekk­ingu eða lygi að segja ósatt í til­­kynn­ingum til Kaup­hall­­ar, í við­­tölum og yfir­­lýs­ingum sem sendar eru á fjöl­miðla, eða í svörum sínum fyrir rann­­sókn­­ar­­nefnd eða Rík­­is­end­­ur­­skoð­un. Það væru ein­fald­lega við­­skipti. Ríkið hefði fengið þann pen­ing sem samið var um í kaup­unum og ekk­ert annað skipti máli né kæmi neinum við.“ Segir Þórður.

Verst heppnaðasta almannatengslaherferð í manna minnum

Þórður segir að líklega hafi þessi almannatenglsaherferð Ólafs verið ein sú verst heppnaðasta í manna minnum. Ólafi hafi ekki verið veitt nein fórnarlambasamúð og að almenningur hafi í raun frekar dregið úr henni heldur en hitt.

Eftir að Búnaðarbanki og Kaupþing sameinuðust varð Ólafur einn ríkasti og valdamesti maður landsins. Í árslok 2003 voru eignir fjárfestingafélags Ólafs metnar á 3,2 milljarða króna en tveimur árum síðar voru þær metnar á 85 milljarða króna.

„Alls tókst Ólafi og tengdum félögum að safna upp skuldum upp á 147 millj­arða króna við íslensku bank­ana fram að hruni þeirra. Mest skuld­uðu félög Ólafs Kaup­þingi, bank­anum sem Ólafur var næst stærsti eig­and­inn að, alls 96,1 millj­arð króna. Það er ekki að ástæðu­lausu að því sé oft haldið fram að besta leiðin til að ræna banka sé að eign­ast hann.“ Segir Þórður.

Þá greinir Þórður frá því að árið 2011 hafi Ólafur gert skuldauppgjörssamkomulag við Arion banka þar sem honum var sleppt við að greiða 64 milljarða króna af skuldum sínum en lét í staðinn valdar eignir af hendi. Hélt hann þó Samskipum auk fleiri eigna.

„Almennt er talið að hann sé á meðal rík­ustu lif­andi Íslend­ing­anna og hann hefur verið umsvifa­mik­ill hér­lendis síð­ustu ár, meðal ann­ars í fast­eigna­við­skipt­u­m.“

Hér má lesa úttektina á Kjarnanum í heild sinni.