Alþingismenn ræða fjárlög þessa dagana og freista þess að koma þeim til lokaafgreiðslu áður en jólahátíðin gengur í garð. Af fréttum að dæma virðist sem nýkjörnir þingmennirnir ætli sér að gera einhverjar breytingar á þessu meginfrumvarpi sem framkvæmdavaldið færir Alþingi til skoðunar, en þeir sem eru vongóðir í þeim efnum ættu strax að draga úr væntingum. Það er nefnilega ekki svo að þingið ráði úrslitum um gjöld og tekjur ríkisins á hverju ári. Í þeim efnum gildir ekki þingræði, heldur öllu frekar ráðherraræði, eða öllu heldur ráðuneytaræði.
Hlutverk Alþingis er, eða öllu heldur á að vera þrennskonar; það fer með eftirlitshlutverk með opinberu valdi, setur þjóðinni lög og ræður sameiginlegum sjóðum hennar, sumsé ... fjárlagavaldið á og skal vera Alþingis, rétt eins og önnur lagasetning.
Staðreyndin er sú að fjárlagafrumvarp breytist alla jafna lítið í meðförum þingsins. Það er samið að mestu af starfsfólki ráðuneytanna; útlínur þess kunna að einhverju leyti að vera teiknaðar hendi helstu ráðherranna, en ramminn er kerfisins og litirnir allir svo að segja dregnir af innstu koppum þess.
Og nú hefur verið hert á þessu fremur en öfugt; með ríkisfjármálaætlun til margra ára eiga þingmenn mun erfiðara með að hræra í fjárlagagerðinni - og svona til að opinbera valdaafsalið endanlega er að finna í nýju fjárlagafrumvarpi áherslur margar og stefnumið sem eru miklu fremur samin af Alþjóðagjaldeyrissjóðnum en fulltrúum þjóðarinnar.
Það er með öðrum orðum búið að ákveða fjárlög margra næstu ára með áætlanagerð og sjónarmiðum allt annars fólks en kosið er til að fara með fjárreiður ríkisins; sjálf stefnumótunin er allt annarra en stjórnmálamannanna.
Það er af þessum ástæðum sem fjárlagafrumvarp næsta árs fer í gegnum þingið svo að segja óbreytt. Það skeikar kannski 5 prósentum í allra mesta lagi, jafnvel ekki nema tveimur ...
