Kvenréttindabaráttan og jafnréttismálin eru í brennidepli í þriðja þættinum af sögu verkalýðshreyfingarinnar á Íslandi sem var á dagskrá Hringbrautar í gærkvöld, en fyrri tveir þættirnir hafa vakið mikla athygli, en þar voru tekin fyrir húsnæðismálin og þróun samningsréttarins.
Hafi verkakarlar haft það skítt við dagsbrún síðustu aldar má segja að verkakonur hafi haft það helmingi verra, því vart var litið á þær sem part af vinnumarkaðnum lengi fram eftir öldum og raunar vel fram á síðustu öld, enda konur varla háldfrættingar á við karla í launum - og voru raunar hafðar á unglingataxta fram yfir miðja tuttugustu öldina.
Ríf öld er liðin frá því fiskverkakonur í Hafnarfirði fóru í fyrsta verkfallið sem sögur fara af á Íslandi, en þær höfðu þá 15 aura í tímakaup, en karlar 30 aura fyrir akkúrat sama stritverkið. Þær kröfðust þess að fá 18 aura á tímann, eða sem nam 60 prósentum af launum karlanna, um meira var nú ekki beðið á þeirri tíð - og var fallist á kröfu þeirra eftir eins dags vinnustöðvun.
Í þættinum eru samtök verkalýðsfélaga gagnrýnd fyrir að leiða réttindabaráttu kvenna hjá sér fram eftir síðustu öld, en tíðarandinn í þá daga var raunar sá að karlar væru fyrirvinnur og að konurnar væru á framfæri þeirra. Veruleikinn var samt annar, þvi fjöldi kvenna hélt uppi heimili sínu, enda konur mun fleiri en karlar fyrr á öldum þegar skipsskaðar hjuggu stór skörð í flokk íslenskra karla á besta aldri - og var það svo um tíma að fjórða hver kona um fimmtugt var ógift, en aðeins tíundi hver karlmaður.
Og konur voru ekkert endilega velkomnar í verkalýðsfélögin fram eftir síðustu öld - og voru ástæðurnar margþættar, svo sem ótti við samkeppni við konur; þær tækju vinnu frá körlum og væru jafnvel eftirsóttari til vinnu en þeir vegna þess að þær fengu lægri laun - og það var jafnvel talið að aðild kvenna gæti haft slæm áhrif á siðgæði innan félaganna.
Fyrir vikið var verkalýðsbarátta kvenna rekin áfram af Kvenréttindafélagi Íslands fremur en Alþýðusambandinu á löngum kafla síðustu aldar.
Þættirnir eru alls fimm talsins, en í næstu viku verður fjallað um velferðarsigrana og lokaþátturinn, sem verður sýndur mánudagskvöldið 28. maí fjallar um framtíð verkalýðshreyfinga og þær áskoranir sem blasa við þeim á komandi áratugum.
Þáttur gærkvöldsins er endursýndur í dag en er eins og fyrri þættirnir aðgengilegur á vefnum hringbraut.is undir flipanum sjónvarp / þættir.
