„Aldursgreiningar og framkvæmd þeirra hefur verið nokkuð fyrirferðarmikil í Evrópu um nokkurra ára skeið og hefur verið vaxandi í umræðu um málefni fólks á flótta sem leita eftir alþjóðlegri vernd, hér á landi sömuleiðis kannski undanfarið ár myndi ég segja. Þessar aðferðir aldursgreininga eru náttúrulega til þess hugsaðar að hægt sé að skera úr um hvort að börn séu börn og hvaða réttindi viðkomandi einstaklingur eigi þá rétt á. Það er nú þannig að þá eiga börn sem eru á flótta kannski meiri rétt heldur en fullorðnir í mörgum tilvikum.”
Þetta segir Rósa Björk Brynjólfsdóttir, þingmaður Vinstri grænna, varaforseti Evrópuráðsþingsins og nefndarmaður í flóttamannanefnd sama þings. Rósa Björk og Anna Finnbogadóttir, lögfræðingur í málefnum umsækjenda um alþjóðlega vernd á hjálpar- og mannúðarsviði Rauða krossins, eru gestir Lindu Blöndal í frétta- og umræðuþættinum 21 á Hringbraut í kvöld. Þar ræða þær aldursgreiningar á flóttabörnum og ný tilmæli Evrópuráðsins um framkvæmd slíkra greininga.
Rósa Björk stendur fyrir opnu málþingi um aldursgreiningar á flóttabörnum á föstudaginn 29. mars, þar sem Anna verður meðal þeirra sem halda erindi. Málþingið verður haldið í fyrirlestrarsal Þjóðminjasafnsins frá klukkan 9:00 til11:30.
Stuðst við tanngreiningar hér á landi
„Þessar framkvæmdir á aldursgreiningu eru misjafnar eftir löndum. Sums staðar, meira að segja í Danmörku, er t.a.m. skoðun á kynfærum ungs fólks leyfð skv. dönskum lögum, sem er eitthvað sem alþjóðasamfélagið hefur almennt séð lagst gegn. Síðan er verið að skoða beinastrúktúr og svo tanngreiningar, eins og er gert hér á Íslandi. Þar eru tanngreiningar notaðar til þess að ákvarða aldur viðkomandi unglings eða barns til þess að ákvarða hvaða réttindi viðkomandi á,“ segir Rósa Björk.
Anna segir tanngreiningarnar framkvæmdar af tannlæknum sem eru starfsmenn Háskóla Íslands. „Tanngreiningin er framkvæmd með skoðun á tönnum og röntgenmynd og svo er lagt mat á það af tannlækni deildarinnar á hvaða aldursskeiði viðkomandi er.“
Rósa Björk segir að sér þyki tanngreiningar ekki sérlega geðslegar. „Útlendingastofnun er með samning við tannlæknadeild Háskóla Íslands, sem sér um framkvæmd þessara tanngreininga. Það hefur komið gagnrýni, t.a.m. frá Stúdentaráði HÍ, að Háskólinn sé að gera þennan samning við Útlendingastofnun, einmitt um þessar aðferðir sem hafa verið umdeilanlegar. Bara svo maður segi það hér, að vera að mæla bein og tennur, [það] hefur svona sögulega tilvísun sem er ekkert sérstaklega geðsleg.“
Mannúðlegri og heildrænni nálgun
„Ný tilmæli Evrópuráðsins, sem eiga að vera til aðildarríkja, nýjar leiðir, þær fjalla um það að það sé mannúðlegra að horfa á þetta með heildstæðari hætti af því að tennur og beinabygging geta verið afskaplega mismunandi. Oft á tíðum þegar börn hafa verið á flótta og leita eftir alþjóðlegri vernd, hvort sem það eru fylgdarlaus börn eða önnur börn, þá skiptir næringarskortur þar miklu máli o.s.frv. Þannig að það er þetta heildræna mat sem lönd eru að koma sér saman loksins um núna, þar sem horft er til sálrænna þátta og félagslegra þátta, þannig að það sé svona mannúðlegri nálgun á að ákvarða hvaða réttindi viðkomandi á,“ segir Rósa Björk.
Anna segir að þessi nýja nálgun feli í sér aðkomu sérfræðinga á hinum ýmsu sviðum í málefnum barna. „Barnasálfræðingar o.s.frv. Þetta er ákveðið á grundvelli félagsþroska og ýmissa annarra þátta, sem er einmitt heildrænni nálgun.“
Nánar er rætt við Rósu Björk og Önnu í 21 í kvöld. Þátturinn hefst klukkan 21:00.
