Ááætlað er að sex prósent ungmenna á aldrinum 16-24 ára hafi ekki verið í vinnu, námi eða starfsþjálfun árið 2018. Þetta hlutfall jafngildir því að tæplega 2.400 ungmenni hafi ekki verið í vinnu, í skóla eða starfsþjálfun á síðasta ári. Hlutfallið er þó með því lægsta sem þekkist í Evrópu.
Alþjóðlega vinnumarkaðsstofnunin (ILO) hefur bent á að þessi hópur geti verið í áhættuhópi fyrir félagslega einangrun og skort á efnislegum gæðum sökum þess að hann aflar sér hvorki atvinnutekna né byggir upp færni sína með aukinni menntun eða þjálfun.
Frá þessu er greint í fréttatilkynningu frá Hagstofu Íslands. Er þetta í fyrsta sinn sem Hagstofan birtir tölur um hlutfall og áætlaðan fjölda ungmenna sem standa fyrir utan bæði skólakerfi og vinnumarkað.
Ísland hefur, líkt og önnur ríki heimsins, sett sér það markmið eigi síðar en árið 2020, að lækka verulega hlutfall fólks á aldrinum 15-24 ára sem ekki er í vinnu, námi eða starfsþjálfun
Árið 2014 var hlutfallið 7,2 prósent en lækkaði lítillega næstu ár á eftir. Var munurinn frá árinu 2014 orðinn marktækur árið 2016, eða um 2 prósent lækkun, og aftur var munurinn sambærilegur árið 2017. Árið 2018 hækkaði hlutfallið lítillega aftur, og var metið 6,0%, en breytingin frá árinu 2017 var þó ekki tölfræðilega marktæk.
Fyrstu árin eftir efnahagshrunið 2008 var hlutfallið á bilinu 8,3 prósent til 9,1 prósent. Hlutfall 16-24 ára ungmenna sem eru ekki í vinnu, námi eða starfsþjálfun, er því í stórum dráttum aftur orðið svipað því sem þekktist á árunum fyrir hrun.
Hlutfallið með því lægsta í Evrópu
Hagstofan greinir frá því að árið 2018 hafi hlutfall ungmenna á Íslandi á aldrinum 16-24 ára sem eru ekki í vinnu, námi eða starfsþjálfun verið með því lægsta sem þekkist í Evrópu. Í löndum Evrópusambandsins, sem eru 28 talsins, voru að jafnaði 10,5 prósent ungmenna sem ekki í vinnu, námi eða starfsþjálfun.
Samkvæmt Eurostat var þetta hlutfall um 5 prósent á Íslandi, sem var svipað og í Noregi, Hollandi og Lúxemborg. Hæst var hlutfallið í Tyrklandi, eða 24,4 prósent, en Norður-Makedónía fylgir fast á eftir með 24,1 prósent. Eurostat miðar aðeins við einstaklingsheimili á meðan Hagstofan telur einnig með þá sem búa á stofnunum, sem er skýringin á því að Hagstofan metur hlutfallið hærra en Eurostat.
Konur líklegri til að vera ekki í vinnu, námi eða starfsþjálfun
Konur á aldrinum 20-34 ára eru líklegri til að vera ekki í vinnu, námi eða starfsþjálfun en karlar á sama aldri flest árin á tímabilinu 2003-2018. Á tímabilinu 2003-2008 mældist hlutfall þeirra sem eru ekki í vinnu, námi eða starfsþjálfun hærra meðal kvenna heldur en karla, eða á bilinu 3,5 prósent til 5,6 prósent. Í kjölfar efnahagshrunsins jókst hlutfall bæði karla og kvenna sem stunduðu ekki atvinnu, nám eða starfsþjálfun. Á meðal karlmanna var aukningin þó meiri og því dróst munurinn á kynjunum saman.
Frá árinu 2013 hefur munurinn aukist aftur milli kynjanna og er tölfræðilega marktækur frá því ári. Árið 2018 var hlutfallið 8,5 prósent meðal kvenna og 6,4 prósent hjá körlum. Hagstofan segir þennan kynjamun líklega ekki skýrast af því að ungar konur séu atvinnulausar eða stundi ekki nám í sama mæli og ungir karlar, þar sem hagtölur sýni að atvinnuleysi ungra kvenna er að jafnaði lægra og skólasókn þeirra hærri en karla að meðaltali. Talið er að munurinn gæti stafað af því að ungar konur séu frekar utan vinnumarkaðar en ungir karlar. Til dæmis gætu konur á aldrinum 20-34 ára verið líklegri til að vera í fæðingarorlofi áður en þær byrja í starfi, séu frekar öryrkjar, veikar, tímabundið ófærar til vinnu eða líklegri til að vera heimavinnandi.
Kynjamunurinn hér á landi er minni en meðaltal Evrópusambandins. Að jafnaði eru 12,2 prósent karlmanna í Evrópusambandinu utan bæði vinnumarkaðar og skólakerfis en 20,9 prósent kvenna, sem er 8,7 prósentustiga munur, samanborið við 2,1 prósent mun milli kynja hérlendis.
