Hákon Stefánsson, frá Creditinfó Group ræddi um það í morgunútvarpinu á Rás 2 hvernig ætti að stöðva smálánafyrirtæki. Auðveldasta leiðin að hans mati er að láta vanskilin enda fyrir dómstólum. Staðan nú er þannig að hvorki þeir sem hafa tekið smálán né smálaánafyrirtækin sjálf hafa látið innheimtumál fara fyrir íslenska dómstóla.
Og af hverju ættu neytendur að hætta að greiða af smálánum?
Árið 2018 var 59% sem óskuðu eftir aðstoð umboðsmanns skuldara með smálán. Þá var rætt um að starfsemi þessara fyrirtækja væru ólögleg. Margir sem hafa verið í neyð hafa freistast til að taka slík lán.
Þá eru fyrirtækin dönsk en bjóða íslenskum neytendum smálán. Í febrúar 2019 skilaði starfshópur á vegum Þórdísar Kolbrúnar R. Gylfadóttur, ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra niðurstöðu um að ólögleg smálán þessara fyrirtækja væri að valda mestum usla þeirra sem skulda í íslensku samfélagi.
En þó túlkun lögmanna og starfshópa um að lánin séu í raun ólögleg hafa smálánafyrirtækin fengið banka og innheimtustofnanir til að rukka inn fyrir sig. Var niðurstaða starfshópsins sú að láta kanna hvort hægt væri að koma í veg fyrir slíkt.
Þá hafa neytendasamtökin bent á að vextir smálánafyrirtækjanna séu ólöglegir okurvextir og eru vextirnir margfalt hærri en heimilt er að innheimta samkvæmt lögum. Niðurstaða neytendasamtakanna er að þeir sem hafa tekið smálán eftir 1. nóvember 2013 hjá fyrirtækjum sem starfa undir merkjum E-content: Mula, Hraðpeningar og Smálán eigi kröfu á endurútreikning á lánum sínum.
Enginn hafi látið á þetta reyna fyrir íslenskum dómstólum. Segir Hákon að ef lánveitandi stundi það að lána til íslenskra neytenda peninga og lánið sé með þeim hætti að það brýtur í bága við íslensk lög, þá eru það ekki mistök lánveitandans að lána fjárhæðir þar sem árleg hlutfallstala kostnaðar mælist í þúsundum prósenta, heldur sé augljóst að þetta sé gert af ásettu ráði. Þá segir Hákon:
„Þannig að slíkur lánveitandinn ef hann ætlar að innheimta málið með aðstoð dómstóla, hann myndi í fyrsta lagi að ég tel ekki fá dæmdan málskostnað. Mér finnst mjög ólíklegt að hann gæti innheimt nokkurn kostnað af skuldaranum. Skuldaranum yrði einfaldlega gert að greiða höfuðstól lánsins ekki einu sinni þennan löglegan kostnað sem íslensk lög heimila.“
