„19. maí 1969 var undirritað samkomulag milli aðila vinnumarkaðarins um stofnun lífeyrissjóða fyrir almennt verkafólk. Þeir eru stofnaðir í mikilli kreppu sem reið hér yfir, þannig að það var mikill hugur í mönnum að ganga svo langt að stofna lífeyrissjóði með þessum hætti. Sumir segja að stofnun lífeyrissjóðanna sé best heppnaðasta efnahagsaðgerð sem gerð hafi verið á Íslandi á síðustu öld. Það má alveg til sanns vegar færa.“
Þetta segir Hrafn Magnússon, fyrrverandi framkvæmdastjóri Landssamtaka lífeyrissjóða, sem var gestur Björns Jóns Bragasonar í frétta- og umræðuþættinum 21 á Hringbraut í gærkvöld. Þar ræðir hann sögu lífeyrissjóða á Íslandi, en lífeyrissjóðakerfið á 50 ára afmæli í maí á þessu ári.
Hann segir bætur og lífeyri á þessum árum hafa verið afskaplega lágan frá Tryggingastofnun og því hafi verið nauðsynlegt að stofna lífeyrissjóði sérstaklega fyrir almennt verkafólk. „Auðvitað voru til nokkrir sjóðir fyrir 1969 eða 1970, Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins sem dæmi, verslunarmenn, Samvinnulífeyrissjóðurinn og einstakir lífeyrissjóðir stéttarfélaga, en um almenna þátttöku verkafólks að kerfinu var ekki að ræða.“
Gagnrýnir tekjutengingu ellilífeyris
Hrafn hefur starfað fyrir Félag eldri borgara í Reykjavík og Landssamband eldri borgara síðan hann lét af störfum sem framkvæmdastjóri Landssamtaka lífeyrissjóða fyrir sjö árum. Í störfum sínum fyrir eldri borgara hefur hann m.a. gagnrýnt tekjutengingu ellilífeyris.
„Við höfum gagnrýnt verulega mikið þær tekjutengingar sem eru í almannatryggingakerfinu og hefur skaðað lífeyrissjóðina, ímynd þeirra, verulega mikið. Olof Palme sagði það að almannatryggingakerfi á ekki að vera fátæktarstofnun eða eitthvað öryggisnet fyrir fáeina, heldur eiga allir að njóta þess að fá einhverjar bætur frá almannatryggingakerfinu því þannig tryggjum við það að það vatni ekki undan því kerfi, heldur sé það fyrir alla að einhverju marki,“ segir Hrafn. Hann segir eldri borgara telja það rangt að allmargir þeirra hafi verið sviptir grunnlífeyri almannatrygginga á grundvelli tekjutengingar.
Rekstrarkostnaður lægri á Íslandi
Því hefur verið haldið fram að rekstrarkostnaður lífeyrissjóðanna hér á landi sé hár. „En það er rangt. Í samræmi við könnun OECD landanna þá er rekstrarkostnaðurinn hér í alþjóðlegu lágmarki. Hann er annað hvort í neðsta sæti eða, þ.e.a.s. með minnstan rekstrarkostnað, eða næstminnsta rekstrarkostnaðinn,“ segir Hrafn.
Viðtalið við Hrafn má finna í heild sinni hér:
