„Við höfum auðvitað fundið loðnu. Við megum halda því til haga að hún er ekki alveg horfin, heldur er það hitt að hún er það lítil að það er ekki hægt að ráðleggja kvóta. Þannig að stofninn er ekki endilega alveg hruninn. En við erum neðan við það lágmark sem við teljum þurfa til þess að viðhalda hrygningu. Það að veiða upp stofninn í ár, það kemur bara í bakið á okkur að þremur árum liðnum þegar þau afkvæmi koma þá inn í veiðistofninn.“
Þetta sagði Þorsteinn Sigurðsson, sviðsstjóri á uppsjávarsviði hjá Hafrannsóknastofnun, í viðtali við Lindu Blöndal í frétta- og umræðuþættinum 21 á Hringbraut í gærkvöld. Þar ræddi hann loðnubrestinn sem nú blasir við. Hafrannsóknastofnun hefur ekki gefið út aflaheimildir þar sem loðna hefur ekki fundist í nægilega miklum mæli þrátt fyrir yfir 100 daga leit.
Fjöldi fólks á lífsviðurværi sitt undir því að loðna veiðist ár hvert. Samkvæmt nýlegri úttekt hagfræðideildar Landsbankans er loðnan næst mikilvægasti útflutningsfiskurinn á eftir þorskinum. Í fyrra voru útflutningsverðmæti loðnuafurða tæplega 18 milljarðar króna og árlegt útflutningsverðmæti loðnu var að meðaltali 23,2 milljarðar króna á árunum 2012 til 2018. Áhrifanna gætir víða og sjá t.a.m. sjómenn á uppsjávarskipum fram á að vera launalitlir í um sjö mánuði.
Niðursveifla loðnustofnsins er því reiðarslag fyrir hag þjóðarinnar. Aðspurður um hvort hægt hafi verið að sjá þetta fyrir sagði Þorsteinn: „Við höfum áður ekki mælt með veiðum og það var síðast 2009. Þá var ástandið mjög slæmt. Við sáum ekki í þeim gögnum sem við vorum með að það væri skynsamlegt að veiða úr stofninum. Engu að síður veitti þá ráðherra rannsóknarkvóta sem gerði það að verkum að það voru 15.000 tonn [veidd]. Stofninn þremur árum seinna virðist ekki hafa borið skaða af því, ekki svona í þessu sögulega samhengi. En núna er stofninn minni en við höfum áður séð hann. Þó ekki það lítill að við höfum yfirgnæfandi miklar áhyggjur. Ef vorið verður gott með tilliti til þegar eggin fara að klekjast út, ef að það heppnast þá ætti nú að vera nóg til þess að búa til árgang sem kemur þá eftir þrjú ár.“
Loðnan sækir í kaldan sjó. Þorsteinn sagði ástæðuna fyrir loðnubrestinum vera sambland af loftslagsbreytingum með hlýnandi sjó og náttúrulegum sveiflum. „Í náttúrunni hefur þetta verið í svona bylgjum. Við tölum um t.d. hlýviðrisskeið frá 1920 fram að síldarhrunsárunum upp úr 1960. Síðan kólnar snögglega. Við erum búin að vera þar í tímabili sem við köllum miðlungsstig í þessu stóra samhengi. En núna frá því fyrir aldamót höfum við verið að sjá hlýnun en það er allt eins líklegt að það fari að kólna aftur, bara út frá þessum náttúrulegu sveiflum, þó að þessi hnattræna hlýnun kemur auðvitað inn á móti. En það er ekki hægt að loka augunum fyrir því að þessar náttúrulegu sveiflur eru stærri, í skemmri tíma allavega.“
Viðtalið við Þorstein í heild sinni er að finna hér:
