Albert Jónsson, fyrrverandi sendiherra og sérfræðingur í alþjóðamálum, er gestur Björns Jóns Bragasonar í frétta- og umræðuþættinum 21 á Hringbraut í kvöld. Þann 4. apríl næstkomandi verða liðin 70 ár síðan Alþingi undirritaði sáttmála um að Ísland yrði eitt af stofnríkjum Atlantshafsbandalagsins, NATO. Í tilefni þessara tímamóta ræðir Albert um bandalagið.
Albert rifjar upp aðdragandann að stofnun NATO. „Atlantshafsbandalagið verður til, að segja má, á árunum eftir síðari heimsstyrjöld vegna þess að Bandaríkin ákveða að halda áfram þátttöku í evrópskum öryggismálum. Það má orða þetta þannig, án Bandaríkjanna er Atlantshafsbandalagið ekki til auðvitað. Bandaríkin taka þátt í síðari heimsstyrjöld í því skyni að koma í veg fyrir að eitt stórveldi, þ.e.a.s. Þýskaland Nasismans nái drottnandi stöðu á meginlandinu. Af hverju? Jú vegna þess að slíkt stórveldi, sem þá hefði orðið, réði yfir Evrópu og öllum þeim auðæfum sem því fylgdu. Það yrði fyrr en síðar ógn við Bandaríkin. Það kæmi út á Atlantshaf og kæmi til átaka milli þessa stórveldis og Bandaríkjanna.“
Hann segir að staðan hafi breyst hjá bandalaginu þegar Berlínarmúrinn féll og Sovétríkin í kjölfarið, þar sem að eftir það hafi ekki verið sama hætta á að stórveldi gæti náð drottnandi stöðu á meginlandinu. „Þegar kommúnisminn hrynur í Evrópu og Sovétríkin falla í kjölfarið, þá auðvitað hverfa ákveðnar lykilforsendur. Í fyrsta lagi sú að það er ekki lengur hætta á að eitthvert stórveldi nái ráðandi stöðu á meginlandinu og ógni Atlantshafi og Norður Ameríku. Í öðru lagi er alveg ljóst að Rússland er ekki og verður ekki með neinu móti arftaki Sovétríkjanna. Rússland verður aldrei í neinni fyrirsjáanlegri framtíð í því hlutverki sem Þýskaland Nasismans var og Sovétríkin, að búa til þá hættu á þessum möguleika að ná drottnandi stöðu á meginlandinu. Í þriðja lagi, ef við horfum til Atlantshafsins og nær okkur, þá er rússneski Norðurflotinn, hann er miklu, miklu minni heldur en sá Sovéski var og hefur mjög litla burði til að athafna sig á úthafinu.“
Albert segir því ekki þörf á að óttast umsvif Rússlands á Atlantshafssvæðinu. „Rússland er stundum kallað svæðisbundið stórveldi, og horfir fyrst og fremst til nærsvæða sinna, áhrifasvæðis síns, sem nær til fyrrum Sovétlýðvelda, að mínu mati reyndar ekki til Eystrasaltsríkjanna, en annarra. Við sjáum átökin í Úkraínu og átök þar áður í Georgíu, sem eru til marks um það hvernig Rússar beita sér til þess að halda þessu áhrifasvæði og tryggja sín tök á því. En Rússland er ekki stórveldi í neinni líkingu við Þýskaland áður eða Sovétríkin og fer hnignandi að mörgu leyti efnahagslega.“
Nánar er rætt við Albert í 21 í kvöld. Þátturinn hefst klukkan 21:00.
Þess má geta að Albert heldur úti bloggsíðu þar sem hann skrifar um alþjóðamál og utanríkismál, Albert-Jonsson.com.
