Hæglega má spyrja þegar komið er að háönn íslenskrar ferðaþjónustu hvort Íslendingar kunni að taka á móti túristum í ríkum mæli. Og þá ekki síður hvort þeir geti það. Já, eða vilji það í raun og sann.
Sóðaskapurinn sem blasir við áhugasömum ferðalöngum um íslenska náttúru blasir nú hvarvetna við. Klósettpappír og dömubindi fjúka til og frá hvort heldur vettvangurinn heitir Námaskarð eða Dettifoss, Skaftafell ellegar Breiðamerkurlón.
Og upptalningin ætti auðvitað að vera miklu lengri. Af því vaxandi sóðaskapur er um allt.
Vissulega hafa stjórnvöld brugðist, jafnt fyrr og síðar, einkum og sér í lagi ríkisvaldið sem hirðir virðissaukann af vaxandi grein svo og önnur efnahagsleg áhrif sem ein og sér hafa læknað veiklulegt hagkerfi landsins eftir hrun. Ríkissjóði er borgið fyrir vikið, ólíkt mörgum öðrum sjóðum hinna minni stjórnsýslueininga.
Sveitarfélögin hringinn í kringum landið sitja eftir með sárt ennið og fá tilviljanakenndar dúsur frá fjárlagavaldinu í Reykjavík, kannski stígur hér og klósett þar, en almennt er uppbyggingin svo hæg og ómarkviss að orðspor íslenskrar náttúru, helsta og mesta aðdráttarafls Íslands, er í stórhættu.
Ferðafólk sem leggur hingað leið sína er enda að uppistöðu vel menntað millistéttarfólk sem á ekki auðvelt með að sjá í gegnum fingur sér þegar rusl og úrgangur fær að fjúka um viðkvæmar grundir þeirrar óspilltu og hreinu náttúruparadísar sem það hélt að væri að heimsækja. Það fyrirgefur ekki svo hæglega kæruleysislega umgengni við eina viðkvæmustu náttúru norðurhjarans. Og það mun bera út sögur af þessu sukki eyjaskeggjanna í norðri.
Hér dugar ekki að hver tuði í sínu horni. Ríkisvaldið þarf að vakna af værum blundi, sveitarfélögin þurfa að fá stærri skerf af kökunni og ferðaþjónustufyrirtækin verða einnig að axla ábyrgð; þau hafa jú óheftan og ókeypis aðgang að náttúruauðlindinni í ábataskyni - og myndi nú heyrast hljóð í horni ef svo væri ástatt um kvótaeigendur landsins ef þeir gætu valsað um landhelgina án þess að greiða ríkinu krónu fyrir aðganginn að öllu heila góssinu sem þar er að finna.
Auðvitað finnst mörgum sem útgerðin eigi að borga miklu meira fyrir framseljanlega kvótann sinn, en vel að merkja; sú atvinnugrein sem vex nú mest og hraðast hér á landi fær auðlindina fyrir ekki neitt - og er það ekki svo að ver er gengið um það sem ekki þarf að borga fyrir heldur en hitt sem hefur kostnað í för með sér.
Enn er það líka svo að langsamlega stærstur hluti rannsóknarfjár hins opinbera fer til hefðbundinna atvinnugreina í landbúnaði og sjávarútvegi og enn er það svo að hver búvörusamningurinn af öðrum er gerður án aðkomu neytenda eða yfirleitt nokkura annarra utan greinarinnar.
Á meðan er ferðaþjónustan villta vestrið. Hún byggist upp með tilviljanakenndum hætti, án nægilegrar þekkingar á ítölu og álagi, án opinbers eftirlits að mestu leyti og án þess að nokkur þurfti að greiða fyrir aðganginn að helsta leiksviði hennar, en á sama tíma með þeirri mestu og skjótustu gróðavon sem nokkur bransi getur vænst um þessar mundir.
Við breyttum úr sóknarmarki í sjávarútvegi af augljósum ástæðum. Við vorum að ganga að fiskistofnunum dauðum.
Gildir eitthvað annað í ferðaþjónustunni?
