Samsæriskenningar hafa fylgt manninum lengi – en hvað skyldi verða til þegar þeim er blandað saman við alþjóðlegar hræringar og breytingar í vestrænum ríkjum? Svo sem það sem á sér stað vegna aukinna innflytjenda úr austri til vesturs og vaxandi þjóðernispopúlisma.
Eru samsæriskenningarnar að verða að sannleik í almennri umræðu í heimi þar sem upplýsingar fara á fleygiferð á milli heimsálfa?
Ný bók Eiríks Bergmanns, prófessors í stjórnmálafræði við Háskólann á Bifröst, fjallar meðal annars um þetta. Bókin nefnist Conspiracy & Populism – The Politics of Misinformation. Forlagið Palgrave Macmillan gefur sem fyrr út bók Eiríks sem er gestur í 21 í kvöld hjá Lindu Blöndal.
Titilinn má útleggja sem Samsæri og populismi – Stjórnmál á villigötum
Þarna er fjallað um tengls samsæriskenninga, falsfrétta og popúlisma.
Dæmi um samsæriskenningar svonefnd Evruarabíukenning sem felur í sér að verstræn elíta eða yfirstéttin sé að selja þjóðríkin undir Múslima; að árásin á tvíburaturnanna hafi verið með vitneskju Bush Bandaríkjaforseta og að Angela Merckel sé laundóttir Hitlers
Samsæriskenningar eru síður en svo nýjar af nálinni, en þær hafa fengið byr undir báða vængi í dag. Þær hafa flust frá jaðrinum, frá hinum vænisjúku og einangruðu einstaklingum inn í meginstraum umræðunnar. Faflsfréttir koma jafnvel frá æðstu stöðum og samsæriskenningar líka, s.s. frá Donald Trump, Erdogan í Tyrklandi og Pútín í Rússlandi.
Populimi, segir Eiríkur er þannig hugmyndakerfi að það eru tvö lið – við og hin. Svo eru samsæriskenningar ýfðar upp og „hinir“ verða ógnin sem popúlískar hreyfingar koma svo til bjargar, fá fylgi og völd út á ótta almenning sem finnst hann svikinn af valdastétt landins.
Fjölmargar samsærissögur eru ræddar í bókinni, á meðal þeirra sem popúlistar hafa haldið að fólki í Evrópu og hafa fengið byr undir báða vængi, til að mynda í Brexit umræðunni í Bretlandi og af forsetum bæði Bandaríkjanna og Rússlands.
Viðtalið við Eirík er hér að neðan í heild sinni.
