Skógareldar í ameríku gera mistur hér

Mistur samanstendur af þurrum og örsmáum rykögnum sem eru ósýnilegar hver fyrir sig, en draga þó úr skyggni, sveipa landið hulu og deyfa litbrigði þess, að því er fram kemur í fróðleikspistli á vef Veðurstofu íslands.

Mistrið er bláleitt séð móti dökkum bakgrunni (fjallablámi) en gulleitt ef það ber við björt ský, jökla eða sólina. Þetta er greinilegasti munurinn á mistri og þokumóðu, þokumóða er ávallt gráleit.

Mistur hér á landi er af ýmsum toga. Stundum er það upprunnið á heimaslóð sem moldrok úr söndum landsins og er sandgult eða grábrúnleitt verði það mjög þétt. Hingað berst einnig mistur frá Evrópu, það er að jafnaði bláleitara en það innlenda. Er það ýmist iðnaðar- eða gróðureldamistur. Dæmi eru einnig hérlendis um skógareldamistur sem barst frá Ameríku. Saltmistur liggur oft yfir landinu í miklum og þurrum vestanstormum og jafnvel í nokkra daga eftir að þeim slotar. Það er hvítleitt.

Mistur myndast einnig í eldgosum og var það sérstaklega útbreitt í Kröflueldum í júlí 1980 og náði þá um mestallt land því vindur var hægur. Var ótrúlegt hversu mikið mistrið var frá þessu litla gosi. Sá sem þetta skrifar man óljóst eftir mistri samfara Öskjugosinu 1961 en ekki frá öðrum gosum. Misturshámark kom fram í veðurathugunum samtímis báðum gosunum.

Þegar eldur er uppi er vel þess virði að fylgjast með litbrigðum himinsins, jafnvel þó um lítil gos sé að ræða. Stórgos erlendis hafa oft sýnt merki á himni hér á landi, síðast sumarið 2009.

Frægasta mistur Íslandssögunnar er tvímælalaust móðan í móðuharðindunum. Hún kemur vel fram í veðurathugunum Rasmusar Lievog stjörnuathugunarmeistara í Lambhúsum við Bessastaði, en ef rýnt er í tölur hans sést greinilega hversu mjög árið 1783 greinir sig frá öðrum árum á því tímabili athugana sem aðgengilegar eru. Á árunum 1779 til 1782 athugaði Lievog þrisvar á dag, en síðan fjórum sinnum. Mistrið frá Skaftáreldum náði um norðurhvel allt og líkur eru að því leiddar að þess hafi einnig gætt á suðurhveli haustið 1784.