Stjórnvöld virðast ætla að festa í sessi kerfi sem úthlutar útgerðarmönnum verðmætustu auðlind þjóðarinnar með 80% afslætti, segir hagfræðingurinn Jón Steinsson í nýrri grein sinni í Fréttablaðínu í dag, en hann hefur rannsakað íslenska fiskveiðikerfið í þaula á síðustu árum og hefur alltaf haldið því fram að hlutur þjóðarinnar í auðlindinni sé lítlilvægur.
Greinina skrifar Jón í tilefni af frumvarpi sjávarútvegsráðherra um makrílkvóta sem hann segir enn eitt skrefið á þessari vegferð stjórnvalda. Hann segir alvarlegan misskilning fólginn í því að með hinu nýja frumvarpi sé ráðherra að veita útgerðinni minni rétt til makrílveiða en lög um stjórn fiskveiða gera um aðrar tegundir. Þvert á móti feli það í sér grundvallarbreytingu í þá átt að styrkja lagalega stöðu útgerðarinnar. Í makrílfrumvarpi ráðherra sé ekkert ákvæði að finna um þjóðareign kvótans eða að úthlutunin myndi ekki eignarrétt, sem sé þvert á orðalag núverandi laga um stjórn fiskveiða. Ráðherra sé í raun og veru að gefa útgerðinni makrílinn. "Með öðrum orðum mun þjóðin ekki geta komið fram vilja sínum um eðlilegt leigugjald fyrir úthlutun makrílkvóta jafnvel þótt hún kjósi til þess meirihluta í þingkosningum," skrifar Jón.
Hann segir að með þessu frumvarpi sé stigið "risaskref í þá átt að festa varanlega í sessi það fyrirkomulag að útgerðarmenn þurfi ekki að greiða eðlilegt leigugjald til þjóðarinnar fyrir afnot af sameign þjóðarinnar. Vitaskuld verður áfram hægt að leggja á veiðigjöld og breyta þeim ár frá ári en það verður nánast ómögulegt að taka upp uppboðsfyrirkomulag við úthlutun aflaheimilda í makríl. Það verður með öðrum orðum nánast ómögulegt að taka upp fyrirkomulag sem tryggir að útgerðarmenn greiði markaðsverð fyrir veiðiheimildir."
Verði frumvarpið að lögum, segir Jón, verður til fordæmi um óafturkallanlega úthlutun aflaheimilda til lengri tíma en eins árs og því mun þetta fordæmi gera það auðveldara fyrir stjórnvöld að breyta úthlutun annarra tegunda á sama veg.
