Móðir Sigrúnar Jónsdóttur, fyrrum söngkonu, fær ekki pláss á hjúkrunarheimili þrátt fyrir að geta ekki séð um sig sjálf, og þá er hún komin með heilabilun. Ástæðan er einföld en sorgleg. Faðir Sigrúnar sem er að verða níræður, hann getur enn keyrt og sótt björg í bú. Hann hefur af veikum mætti síðustu tvö árin séð um eiginkonu sína, en líkt og Sigrún lýsir, er hann orðinn slitinn, máttfarinn, dettinn, farinn að gleyma og ekki líkamlega í stakk búinn að sinna svo mikilli umönnun.
Sigrún segir sögu foreldra sinna í aðsendri grein í Morgunblaðinu í dag. Sigrún kveðst hafa skoðað þá kosti sem í boði eru og segir ástandið víða fyrir heldra fólk vera bæði hörmulegt og skammarlegt. Sigrún segir:
„Fólkið sem byggði upp landið okkar Ísland, fólkið sem fæddist upp úr aldamótunum 1900 og fram eftir öldinni og þau sem fæddust fyrir seinna stríð. Þau sem enn lifa af kynslóðinni sem fæddist upp úr 1930, og eiga við heilsubrest að stríða, þeim er ekki gert hátt undir höfði þegar kemur að því að þau þurfa að komast á hjúkrunarheimili. Nei aldeilis ekki!“
Að springa úr reiði og sorg
Sigrún heldur áfram: „Mamma vill komast á hjúkrunarheimili því hún treystir sér ekki til að vera heima lengur. Hún getur ekki séð um sig sjálf og er komin með heilabilun. Til að komast inn á áðurnefnt heimili þarf að vera helst alveg ósjálfbjarga líkamlega og andlega, þ.e. heilabilaður eða annað hvort.
Ég var að springa úr reiði og sorg þegar fjölskyldufundinum með foreldrum mínum og öldrunarteymi því sem sér um mál mömmu lauk. Allar upplýsingar um stöðu mála voru greinargóðar og faglegar en alveg skýrt að hún ætti nánast enga von um að komast inn á hjúkrunarheimili á næstunni.“
Sigrúnu var tjáð að móðir hennar gæti sótt um færni og heilsumat en hún fengi líklega neitun um vist á þar til gerðri stofnun. Hver væri þá ástæðan? Sigrún heldur áfram:
„Jú, pabbi, sem er að verða níræður, hann keyrir enn þá, sækir björg í bú og hefur séð um mömmu síðustu tvö árin, af veikum mætti en eljusemi. Hann er sjálfur orðinn slitinn, máttfarinn, dettinn, farinn að gleyma og ekki í stakk búinn líkamlega til að sinna svo mikilli umönnun og hvað þá að vera rígbundinn, því hún mamma getur ekki verið ein. Hún fær böðun einu sinni í viku, sendan mat heim daglega, sjúkraþjálfun heim vikulega og þrif tvisvar í mánuði að ógleymdum öryggishnappinum. Pabbi er sem sé of sjálfbjarga og á bara að redda þessu!
Þar sem mamma kemst ekki lengur hjálparlaust á salernið og þarf þangað tvisvar til þrisvar á nóttu, þá má leysa það vandamál með því að skella á hana bleyju yfir nóttina. Það er ekki ofsögum sagt að tvisvar verður gamall maður barn. Ég, sem haldin er langvinnum heilasjúkdómi, PD, kem til þeirra daglega og þá þarf ekki að splæsa á þau innliti kvölds og morgna!“
Hvar eru stjórnvöld?
Þá gagnrýnir Sigrún stjórnvöld harðlega:
„Nefnd sem velur úr þá sem fá inni á hjúkrunarheimilum reiknar út hvernig sá einstaklingur, sem um vistunina sækir, skorar á færni- og heilsumatinu. Það er því að mínum skilningi reikningsdæmi sem sker úr um hversu hjálparþurfi hún er. Það hefur verið vitað mál síðasta áratuginn hið minnsta að það hefur fjölgað mikið í hópi aldraðra. Við lifum lengur, sem þakka má læknavísindunum, og á meðan fækkar í hópi þeirra yngri því barneignum hefur fækkað.“
Sigrún spyr af hverju stjórnvöld hafi ekki gripið í taumana fyrir löngu. Af hverju stjórnvöld hafi ekki undirbúið sig og tryggt að næg pláss væru fyrir hendi þegar fólk þyrfti loks að komast á hjúkrunarheimili eftir að hafa skilað sínu til samfélagsins. Þá vill Sigrún einnig að starfsfólki á hjúkrunarheimilum séu greidd mannsæmandi laun svo það sé eftirsóknarvert að starfa þar.
Hvert fer mamma?
„En hvað verður nú um mömmu? Verður hún útskrifuð og send heim þar sem ástandið verður alltof erfitt fyrir hana og ekki síður pabba sem reynir að gera sitt besta þar til hann getur ekki meira? Hans lífsgæði verða verulega skert og hann gæti þurft á þjónustu að halda eins og mamma, ekki er það ódýr lausn,“ segir Sigrún og heldur áfram:
„Verður mamma sett í biðvistun á einhverri þeirra þriggja stofnana sem eru í boði, á Vífilsstöðum, Akranesi eða Borgarnesi? Fær hún inni á hjúkrunarheimili í sinni heimabyggð og á möguleika á ævikvöldi með þokkalegri reisn?
Ég held að svarið verði nei. Sú lausn er ekki í boði, því mamma er ekki nægilega ósjálfbjarga, hún hefur pabba sem er að verða níræður og hann reddar þessu.“
