Sif Sigmarsdóttir rithöfundur segir athyglisverða sögu í laugardagsgrein sinni í Fréttablaðinu. Sögu sem rifjaðist upp fyrir henni þar sem hún virti fyrir sér húslykil sem er til sýnis í Þjóðminjasafni Bretlands.
Lykillinn hafði verið í eigu flóttafólks sem flúði þjóðarmorð keysarans Hadríans á gyðingum.
„Lykillinn fangaði hug minn þar sem ég stóð yfir gljáfægðum glerkassa með bolla af nýlöguðu kaffi í greipunum. Hann var svo fallega merkingarþrunginn. Þótt eigandi lykilsins hefði aldrei snúið aftur til síns heima táknaði hann von,“ segir Sif og rifjar svo upp söguna sem henni kom til hugar.
„Í næsta mánuði eru fimm ár liðin frá því að umdeild breyting var gerð í friðarsafninu í Hírósíma. Frá árinu 1971 höfðu þrjár gínur staðið í safninu, líkneski af konu og tveimur börnum sem reika skaðbrennd um borg í logum. Var gínunum ætlað að fanga aðstæður í Hírósíma fyrstu andartökin eftir að kjarnorkusprengju var varpað á borgina 6. ágúst 1945,“ rifjar Sif upp og segir frá því að gínurnar hafi verið fjarlægtðar af safninu í apríl 2017. Stuttu árðu hafði blaðamaður The Times heimsótt safnið og hitt þar fyrir hina rúmlega áttræðu Megumi Shinoda.
Gefum Sif orðið:
„Shinoda var þrettán ára þegar kjarnorkusprengjunni var varpað á heimaborg hennar. Systir hennar og yngri bróðir létust í árásinni. Stuttu síðar missti hún flestalla ættingja sína úr krabbameini af völdum geislavirkni. Shinoda hafði helgað sig því að minna umheiminn á hryllinginn sem hlaust af kjarnorkusprengjunni. Hún trúði því að koma mætti í veg fyrir að atburðurinn endurtæki sig ef við gættum þess að gleyma ekki. Shinoda var stödd í safninu til að berjast gegn því að gínurnar yrðu fjarlægðar.
„Fólkið leit nákvæmlega svona út,“ sagði hún við blaðamann The Times og benti á plastlíkneskin. „Fólkið var sótsvart og rauðflekkótt, líkamar þaktir brunasárum og blóði. Það var varla að sjá að þetta væru manneskjur. Fólkið teygði fram handleggina því húðin bráðnaði utan af holdinu – aðeins neglurnar héldust á sínum stað. Fötin höfðu fuðrað upp og það kallaði „mamma, mamma“. Fólk dó gangandi.“ Shinoda brast í grát. „Ef gínurnar eru fjarlægðar úr safninu, hvernig á fólk að fara að því að muna?““
Svo snýr Sif sér að Vladímír Pútín sem segist hafa virkjað þær hersveitir sem sjá um kjarnorkuvopn Rússa. Sif segir ekki ólíklegt að tilraunir til kjarnorkuafvopnunnar verði meðal fórnarlamba stríðsins sem nú geisar. Óhugnaður dvíni með tímanum.
„Það sem var fyrir tvö þúsund árum sársauki einstaklings af holdi og blóði sem horfði upp á lífið murkað úr vinum og ættingjum í þjóðernishreinsunum er nú snotur myndlíking handa menningarvitum og túristum sem upphefja sig og andann yfir sunnudagskaffibollanum,“ segir Sif og heldur áfram:
„Gínurnar í friðarsafninu voru fjarlægðar því þær þóttu ósmekklegar og helst til ógnvekjandi. „En við eigum að vera hrædd,“ sagði Shinoda. Í stað þeirra komu menjar í anda lykilsins í Þjóðminjasafni Breta, munir úr fórum þeirra sem urðu fyrir árásinni, sjón sem hægt er að virða fyrir sér án þess að svelgjast á helgarkaffinu.“
Sif segir að lokum að minnkandi vilji til að fækka kjarnorkuvopnum í heiminum í kjölfar yfirstandandi stríðs yrði ósigur mannkynsins alls. „Við getum aðeins vonað að það taki hrylling lengri tíma að hverfast í myndlíkingu.“
