Þorsteinn Pálsson spyr í nýjasta pistli sínum á hringbraut.is hvort túlka megi orð forsætisráðherra um misráðinn stuðning Íslands við Íraksstríðið sem svo að hann vilji að Íslendingar hætti aðild að Atlantshafsbandalaginu. Enn sem fyrr sé nauðsynlegt að aðstoðarmaður hans útskýri orð ráðherrans.
Forsætisráðherra svaraði sem kunnugt er nýverið fyrirspurn Svandísar Svavarsdóttur, þingkonu VG um hvort til greina kæmi að Ísland bæðist afsökunar á því að hafa stutt hernaðaraðgerðir vesturveldanna í Írak á sínum tíma. Í svari ráðherrans kemur fram að rangt hafi verið að lýsa yfir stuðningi við hernaðinn í Írak 2003.
Svarið hefur vakið mikla athygli, en Þorsteinn segir rökstuðning ráðherrans skipta hér meira máli en svarið sjálft. Ráðherrann láti þar að því liggja að sakir þess að Ísland sé herlaust land geti það ekki samþykkt hernað á hendur öðru ríki. Hér staldrar Þorsteinn við: \"Ísland er að sönnu herlaust og hefur ekki burði til að koma upp eigin hervörnum. En landið á aðild að Atlantshafsbandalaginu og hefur réttindi og ber skyldur samkvæmt því til að líta á árás á eitt aðildarríki eins og ráðist sé á þau öll, \" bendir hann á og segir í ljósi heræfinga Nató hér á landi og varnarsamningsins við Bandaríkin sem merki að öflugasti her í heimi sé tilbúinn að verja Ísland sé varla hægt að tala um herlaust land, eða eins og Þorsteinn orðar það sjálfur: \"Í þessu ljósi orkar það vissulega tvímælis hvort rétt er að tala um Ísland sem herlausa þjóð.\"
Kjarni málsins sé sá að erfitt sé að sjá að það samræmist aðild Íslendinga að Atlantshafsbandalaginu að lýsa yfir því að Ísland geti ekki vegna herleysis stutt hernaðaraðgerðir með pólitískum yfirlýsingum: \"Ef forsætisráðherra ætlar að vera samkvæmur sjálfum sér í þessu efni leiðir það af röksemdafærslu hans að Ísland getur heldur ekki tekið pólitíska afstöðu gegn beitingu hervalds. Það væri mikil breyting því oft hefur samviska þjóðarinnar kallað á slíka afstöðu,\" segir Þorsteinn og telur það jafngilda því að hverfa aftur til gömlu hlutleysisstefnunnar áður en Ísland gerðist aðili að Atlantshafsbandalaginu. Oddviti ríkisstjórnarinnar sé hér í röksemdafærslu sinni í raun og sann að tala Ísland út úr Nató.
Hann minnir á að með aðildinni að Atlantshafsbandalaginu hafi orðið grundvallarbreyting á utanríkisstefnu Íslands: \"Eftir að hún kom til var tilvísun í herleysi ekki lengur röksemd gegn því að taka pólitíska afstöðu til hernaðarátaka,\" segir Þorsteinn og túlkar þar af leiðandi orð ráðherrans sem stefnubreytingu: \"Að því gefnu að taka eigi þetta svar forsætisráðherra alvarlega eftir orðanna hljóðan gæti það markað nokkur tímamót í utanríkismálum. Alltént lítur svarið út eins og forsætisráðherra sé að tala sig frá þeirri hugmyndafræði sem liggur að baki þeim skuldbindingum og samningum sem verið hafa grundvöllur utanríkis- og varnarstefnunnar í meir en sex áratugi.\"
Hér þurfi nauðsynlega að útskýra orð ráðherrans - og Þorsteinn er með tillögu: \"Algengt er að aðstoðarmaður forsætisráðherra skýri ummæli hans þegar fréttamenn og aðrir hafa misskilið þau. Hafi áður verið ástæða fyrir aðstoðarmanninn að stíga fram með skýringar má segja að nú sé brýn þörf. Það myndi gera umræðu á Alþingi markvissari ef skýringar hans lægu fyrir áður en hún fer fram.\"
