\"Núverandi landbúnaðarkerfi vinnur ekki með bændum. Styrkirnir enda í raun hjá kerfinu sjálfu, kerfi sem hefur þann tilgang einan að viðhalda sjálfu sér og skaffa talsmönnum sínum störf.\"
Þetta skrifar athafnamaðurinn Thomas Möller í nýjasta pistli sínum á Hringbraut og hvetur til þjóðarsáttar millum bænda og neytenda þar sem gallsúrt kerfið sem þjóni hvorugu verði leitt til slátrunar. Framtíðarsýnin taki mið af því að landbúnaðurinn sé rekinn þannig að bændur verði frjálsir og lausir við öll ríkisafskipti. Það mætti til dæmis tengja framtíðarsýn landbúnaðarins við byggðamál og þróun nýrra atvinnutækifæra á landsbyggðinni. Í stað framleiðslustyrkja mætti til dæmis greiða bændum fyrir nýsköpun, skógrækt, lokun skurða, tiltekt og endurvinnslu, landvernd eða búsetu í sveitinni og viðhalda þannig mannlífi og menningu í sveitum landsins.
Thomas segir núverandi kerfi kalla á sóun og fátækt og lélegt sjálfsmat: \"Styrkirnir enda í raun hjá kerfinu sjálfu, kerfi sem hefur þann tilgang einan að viðhalda sjálfu sér og skaffa talsmönnum sínum störf,\" skrifar hann og sér vandann víða: \"Aðeins um einn fjórði hluti stuðningsins rennur í vasa bændanna sjálfra að mati Hagfræðistofnunar HÍ. Sömu rannsóknir sýna að flestir íslenskir bændur eru lágtekjuhópur. Auk þess kom nýlega fram hjá formanni Landssamtaka sauðfjárbænda að umframframleiðsla á lambakjöti sé um 60% eða um 4000 tonna framleiðsla sem er óþörf! Þvílík sóun á tíma og peningum auk þeirrar gróðureyðingar sem slíkt hefur í för með sér.\"
Hann spyr fyrir hvern nýr búvörusamningur sem kosti 230 milljarða næstu 10 árin, sé gerður - varla bændur, bendir hann á í ljósi ítrekaðra útreikninga. Þetta jafngildi 62 milljónum á dag, en þörf sé á þeim peningum víða annars staðar í samfélaginu fremur en þeir rati í meingallað kerfi sóunar og fátæktar.
Hann vill frelsa bændur og telur reyndar að þjóðin öll vilji sjá bættan hag bænda og blómlegar byggðir sem geti af sér úrvalsvöru, en hér þurfi nýja hugsun: \"Það sem vantar er aukin framleiðni og samkeppni,\" skrifar Thomas og bendir á góð fordæmi: \"Íslenskir bændur eru að mati flestra Íslendinga að framleiða heilnæmustu og bestu fáanlegu afurðir úr bestu hráefnum sem völ er á. Grænmetisbændur lifa góðu lífi með ágætis arðsemi án tollverndar og í mikilli samkeppni,\" minnir hann á að nefnir mjólkurafurðir að auki sem njótim nú heimsathygli.
Hann byrjar raunar grein sína á mikilvægustu spurningunni um leið og hann minnist gamalla daga: \"Þegar ég rifja upp sumrin í sveitinni í Hrunamannahreppi á sjötta áratugnum kemur fyrst upp í hugann frelsi bóndans og tengslin við náttúruna. Í dag er landbúnaður á Íslandi flæktur í fjötra ríkisafskipta og einkennist af samkeppnisleysi og kerfishugsun. Hvað varð um frelsi bóndans,\" spyr Thomas Möller.
