Mynd dagsins: svona lítur „rétt klukka“ út – afhverju breytum við þessu ekki - sjáðu myndina

Líkt og flestir Íslendingar hafa væntanlega tekið eftir fækkar þeim stundum sem við höfum dagsbirtu og brátt kemur að þeirri stund að flest vinnandi fólk í landinu, mun vakna í myrkri til að fara í vinnuna og það verður komið myrkur þegar það leggur af stað heim.

Mynd dagsins á Hringbraut að þessu sinni hefur farið í umferð áður og vakti eitt sinn mikla athygli. Þá var einnig vitnað í Guðmundur Löve, framkvæmdastjóra SÍBS. Hann benti á að yfir veturna styttist birtutíminn um rúmar sex vikur vegna þess að við færum ekki klukkuna aftur yfir á vetrartímann. Þannig hefur það verið frá árinu 1968. Þegar sólin er í hádegisstað er klukkan orðin hálf tvö í Reykjavík og því birtir um einum og hálfum tíma seinna hjá okkur en í löndum sem stilla klukkuna rétt miðað við sólartíma.

Á veturna horfir það öðruvísi við:

Skammdegið hellist yfir okkur þremur vikum of snemma og sleppir tökunum þremur vikum of seint, af því við erum á sumartíma allt árið.

Á Pressunni var vitnað í grein eftir Björgu Þorleifsdóttur, lektor í lífeðlisfræði, um lífsklukkuna í SÍBS blaðinu. Þar sagði hún: „Þegar lífsklukkan gengur þannig á skjön við staðarklukkuna hefur það áhrif á líðan fólks og framkallar það, sem hefur verið kallað félagslegt dægurrask. Oftast einkennist það af seinkuðum dægursveiflum, fólk fer seinna að sofa þrátt fyrir að það þurfi að vakna á ákveðnum tíma til vinnu eða skóla og það leiðir af sér svefnskort, afleiðingar of lítils nætursvefns er dagsyfja sem leiðir til skertra afkasta, lengri viðbragðstíma og minni einbeitingarhæfni. Þá hafa nýlegar rannsóknir gefið vísbendingar um að of lítill svefn sé áhættuþáttur fyrir offitu.“

Þá hefur sú ákvörðun um að færa ekki klukkuna aftur á veturna gríðarleg áhrif á stóran hluta þjóðarinnar. Líkamsklukkan er líffræðilegur dægurtaktur sem m.a. lýsir sér í sveiflum á svefnhormóninu melatóníni, líkamshita og blóðþrýstingi. Líkamsklukkan stillir sig af eftir birtutímanum.

Það veldur togstreitu þegar staðarklukkan gengur ekki í takt við birtutímann. Þessu má líkja við þotuþreytu eftir ferðalög milli tímabelta, nema hvað, þetta ástand er viðvarandi hjá okkur Íslendingum yfir vetrartímann.