Menntastaða foreldra hefur gríðarleg áhrif þegar bakgrunnsbreytur á bak við einkunnir grunnskólabarna eru skoðaðar í samræmu prófunum. Hlutfall fólks með háskólapróf útskýrir eftir því sem kemur fram hjá Þóroddi Bjarnasyni, prófessor í félagsfræði við Háskólann á Akureyri, 94,5% af kjördæmamun í stærðfræði og 98,5% kjördæmamun í íslensku.
Allharðar deilur hafa verið um hvort ástæða sé til róttækrar uppstokkunar í skólamálum, sérstaklega utan höfuðborgarsvæðisins, þar sem bil milli einkunna landsvæða í samræmdu prófunum eykst samkvæmt niðurstöðum sem kynntar voru í vikunni, landsbyggðunum í óhag. Menntamálastofnun hefur boðað breytingar. Sumir skólamenn úti á landi óttast róttækari uppstokkun en aðstæður kalli á og hafa sumir skólastjórar bent á svipuð bakgrunnsrök og Þóroddur Bjarnason. Hlutfall langskólagenginna er hæst á höfuðborgarsvæðinu sem ræður miklu um útkomu barna á prófum.
Á þræði um byggðamál á facebook segir Svanfríður Jónasdóttir, fyrrum þingmaður og bæjarstóri í Dalvíkurbyggð, í köldu háði um ummæli sérfræðings sem fallið hafa vegna einkunnamunar: „Líklega hefur þessi meinti sérfræðingur aldrei heyrt um samhengið á milli einkunna nemenda og menntunar foreldra.“
Pétur Maack sálfræðingur telur skorta á kjarna málsins í umræðunni:
„Skólafólki virðist ansi tamt að deila um keisarans skegg. Nú hefur þetta einmitt verið vitað lengi, að menntun foreldra hefur sterkt forspárgildi um árangur barna í námi. Hvernig væri að bregðast við því? Það skiptir ekki máli hvort að skólinn stendur í Breiðholti, á Oddeyri, Þórshöfn eða í Vesturbæ. Allir krakkar eiga að hafa jöfn tækifæri. Áframhaldandi deilur um það hvort að prófgráður foreldra eða póstnúmer ráði meiru skila óbreyttu ástandi.“
