„Miklar breytingar hafa orðið á rekstrarumhverfi fjölmiðla með tilkomu samfélagsmiðla og nýrra miðlunarleiða. Flestir fjölmiðlar byggja afkomu sína á auglýsingum og áskriftum og þegar báðir tekjustraumarnir minnka verulega verður staðan erfið.“
Lilja Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra hefur pistil sinn í Morgunblaðinu á þessum orðum. Hún segir tekjusamdráttinn vera rakinn annars vegar til þess að sífellt stærri hluti auglýsinga sé birtur á vefjum erlendra stórfyrirtækja og hins vegar vegna aukins framboðs á ókeypis fjölmiðlaefni.
„Stjórnvöld víða um heim hafa brugðist við þessari þróun með því að veita fjölmiðlum styrki eða bætt rekstrarumhverfi þeirra með öðrum hætti. Sömuleiðis hafa Norðurlandaþjóðir verið í fararbroddi í stuðningi við fjölmiðlun um áratuga skeið. Í upphafi miðaðist hann einkum að dagblöðum en hefur á síðustu árum einnig tekið til annarra tegunda fjölmiðlunar, svo sem netmiðla og hljóð og myndmiðla,“ segir hún.
Hún segir að í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar komi fram fyrirheit um að bæta rekstrarumhverfi einkarekinna fjölmiðla og því hafi verið smíðað frumvarp þess efnis sem sé í þinglegri meðferð.
„Markmið frumvarpsins er að efla stöðu íslenskra fjölmiðla með því að styðja við og efla útgáfu á fréttum, fréttatengdu efni og umfjöllun um samfélagsleg málefni. Til að ná því markmiði er gert ráð fyrir að heimilt sé að veita einkareknum fjölmiðlum fjárhagslegan stuðning sem felst í því að endurgreiða þeim hluta þess kostnaðar sem fellur til við að afla og miðla slíku efni,“ segir hún.
Stuðningurinn sem um ræði verði annars vegar í formi endurgreiðslu á allt að 18% launakostnaði og hins vegar í formi sérstaks stuðnings sem einnig er miðaður við hlutfall af launakostnaði. Þá sé einnig gert ráð fyrir að endurgreiðsla geti ekki orðið hærri en 50 milljónir króna.
Hlakkar til að fylgja frumvarpinu eftir
„Vert er að taka fram að endurgreiðsluþáttur frumvarpsins er í anda annarra kerfa sem stjórnvöld hafa sett á laggirnar á síðustu árum til að styðja við menningu á Íslandi og nefni ég þar endurgreiðslur er varðar kvikmyndir, hljóðritun og bókaútgáfu. Einnig má nefna styrki til nýsköpunarfyrirtækja. Hér er um að ræða endurgreiðslu á kostnaði úr ríkissjóði til einkaaðila hvort heldur í menningar- eða í nýsköpunarstarfsemi,“ segir Lilja.
Lilja segist vonast til þess að stuðningurinn sem frumvarpið geri ráð fyrir muni gera fjölmiðlum kleift að efla ritstjórnir, vera vettvangur skoðanaskipta og tjáningarfrelsis og með þeim hætti að rækja hlutverk sitt sem einn af hornsteinum lýðræðisins.
„Mál þetta hefur verið á döfinni í mörg ár en því hefur ávallt verið ýtt til hliðar. Nú hlakka ég til að fylgja þessu frumvarpi eftir því það er heillaspor fyrir íslenska fjölmiðlun í heild sinni.“
