Það er hægt að teikna æði margar sviðsmyndir fyrir komandi tíma á Íslandi. Ein sú skelfilegasta er að landið læsist inni í heimagerðum vanda sínum; linkuleg auðlindastefna í einangruðu krónuhagkerfi loki landsmenn af á láglaunaeyju okurvaxtanna.
Er þessi sviðsmynd líklega? Einfalda svarið er já.
Staðan er þessi: Æ fleiri framsækin og nútímaleg fyrirtæki sem byggja jafnt á hugviti sem verkviti finna bókhaldi sínu stað í annarri mynt en krónunni sem hefur rýrnað um 100% á einni öld. Æ fleiri þessara fyrirtækja eiga orðið auðveldara með að koma starfsemi sinni fyrir utan landsteina vegna þess að þar er að finna eftirsóknarverðan stöðugleika og fyrirsjáanleika í áætlanagerð ... fyrir nú utan allt annað og betra vaxtaumhverfi sem skiptir ný og öflug fyrirtæki sköpum þegar kemur að því þolinmóða fjármagni sem þarf til að fleyta þeim yfir mörgu árin í byrjun.
Og raunveruleikinn er þessi: Eitt helsta velferðarmál hverrar þjóðar er vinna. Hún er frumlag velsældar. Því meiri og betur borguð sem hún þeim mun kröftugra verður samfélagið og þjónusta þess við borgarana. Og þess vegna er hvert og eitt einasta arðvænlega fyrirtækið ávísun á traustari rekstur alls samfélagsins. Hátt atvinnustig þar sem kjör fólks eru á pari eða ofan við það sem best þekkist að alþjóðlega vinnumarkaðnum skiptir í raun og veru samfélag öllu máli á nýjum tímum þegar fjarlægðin gerir ekki lengur fjöllin blá heldur næstu heimsborg að álitlegum dvalarstað. Þessa mun verða æ meira vart á næstu árum og misserum. Ísland mun þurfa í mjög auknum mæli að keppa við best launuðu hagkerfin sem sjúga til sín æ meira af spekileka heimsbyggðarinnar og státa af bestu innviðunum, álitlegustu aðstæðunum.
Og niðurstaðan er þá þessi: Láglaunastörfum fjölgar hratt á Íslandi og raunar miklu hraðar en gerst hefur nokkru sinni í atvinnusögu landsins á sama tíma og enn er við lýði ívilnunarpólitík sem fyrst og síðast beinist að þeim erlendu stórfyrirtækjum sem hingað vilja koma í skiptum fyrir minnstu skattgreiðslnanna til samfélagsins. Verstöðvarpólitíkin er enn sungin margradda, svo þakkarvert virðist vera að einhver vilji gera við okkur stórinnkaup á orkunni að heimilin og venjulega fólkið eru látin greiða meira en ella þyrfti til. Og afslátturinn af auðlindunum blasir alls staðar við.
Og talandi um áðurnefnda sviðsmynd: Íslenskri æsku, þróttmiklu og upplýstu fólki, víðsýnum og vel menntuðum einstaklingum bjóðast í æ ríkari mæli afskaplega vel launuð störf hjá traustum og eftirsóttum fyrirtækjum í útlöndum þar sem þeir geta komið sér fyrir í húsnæði sem tekur þá helmingi styttri tíma að greiða niður en þekkist heima fyrir, auk þess sem matarútgjöldin lækka að miklum mun og sjúkrahúskostnaður sömuleiðis, ef hann hverfur þá ekki bara alveg.
Þetta er samkeppnisstaða Íslands. Er hún góð? Er líklegt að áðurnefnd sviðsmynd gangi eftir?
Svari hér hver fyrir sig - og kjósi í samræmi við svarið.
