Krullað og klippt í rúma öld

Út er komin bókin Krullað og klippt – Aldarsaga háriðna á Íslandi eftir Báru Baldursdóttur sagnfræðing, sem er einnig menntuð í hárgreiðslu, og Dr. Þorgerði H. Þorvaldsdóttur, sagn- og kynjafræðing. Bókin var tilnefnd til Fjöruverðlaunanna í flokki fræðibóka og rita al­menns eðlis og var einnig tilnefnd til viðurkenningar Hagþenkis.

Bára og Þorgerður eru gestir Björns Jóns Bragasonar í Menningunni í frétta- og umræðuþættinum 21 á Hringbraut í kvöld.

Bókin er 17. bindið í safni til iðnsögu Íslendinga, en háriðn er tiltölulega ung iðngrein á Íslandi. „Það má segja að þetta hefjist í byrjun 20. aldar með stofnun tveggja rakarastofa í Reykjavík, með nokkurra daga millibili árið 1901. Það líður ekki á löngu þar til rakarastofur eru stofnaðar úti á landi, 1904 á Ísafirði og 1905 á Akureyri. Síðan fer hárgreiðslufagið af stað, fyrstu stofurnar eru stofnaðar 1912 og 1913 í Reykjavík.

Rakaraiðn og hárgreiðsluiðn eru meira og minna alla 20. öldina tvær aðskildar iðngreinar með ólíku handverki. „Þetta eru að mörgu leyti aðskildir heimar. Það var alltaf eitthvað um skörun á milli þegar drengjakollurinn kemur í tísku á þriðja áratugnum, þá fara konur að fara inn á rakarastofur af því að rakararnir kunna að klippa en hárgreiðslukonur kunnu það ekkert sérstaklega vel á þessum tíma. Það verða rakarar sem verða mjög frægir fyrir það að vera flinkir kvenklipparar en síðan gerðist það miklu seinna þegar Bítlatískan ryður sér til rúms á 7. áratugnum, þá fara karlmenn í fyrsta skipti að fara inn á hárgreiðslustofur,“ segir Þorgerður.

Löng og mikil vinna að bókinni

Vinnan að bókinni hefur staðið yfir í langan tíma: „Verkið hófst í byrjun aldarinnar, ég held við höfum skrifað undir samninginn árið 2000. Bókin er að mestu skrifuð á fyrstu árum 21. aldar, við vorum með nokkurn veginn tilbúið handrit 2004 en svo gerðist alls konar en aðallega ekki neitt þannig að handritið lenti ofan í skúffu og lá að mestu óhreyft í 14 ár en var svo drifið upp með trukki á síðasta ári,“ segir Þorgerður.

„Okkur telst til að við höfum tekið svona 100 viðtöl við 100 einstaklinga. Að hluta til var það eldra fólk og síðan var líka fólk sem var að starfa við fagið þannig að breiddin var dálítið mikil. Heimildagrunnur bókarinnar felst mjög mikið í munnlegum heimildum,“ segir Bára.

Nánar er rætt við Báru og Þorgerði í 21 í kvöld. Þátturinn hefst kl. 21:00.