Kristján Guy Burgess alþjóðastjórnmálafræðingur segir dráp Bandaríkjahers á næstvaldamesta manni Írans Quassem Soleimani geta farið í sögubækurnar sem afdrifarík strategísk mistök. Hann segir viðbrögð íslenskra stjórnvalda hafa verið tifandi og veik.
„Þegar aðgerðirnar eru settar í samhengi við nýlega ákvörðun, sem kynnt var með tísti, um að draga úr stuðningi við Kúrda í Sýrlandi og gefa Tyrkjum, Rússum og Assadstjórninni í Sýrlandi eftir svæðin, er ekki annað hægt en að lýsa stefnu núverandi Bandaríkjaleiðtoga í Miðausturlöndum sem tilviljanakenndri og vanhugsaðri,“ segir Kristján í pistli sínum sem birtist á Vísi í gær.
Hann segir vinaþjóðir Bandaríkjanna ekki geta fylgt þessum tímabundnu forystumönnum í blindni og nefnir til sjö atriði sem drápið á Soleimani geti hæglega haft í för með sér:
- Hættu fyrir allar vestrænar sveitir í Írak sem gæti gert þeim óvært á svæðinu en þar hafa þær fyrst og fremst verið til að þjálfa heimamenn og stýra aðgerðum gegn ISIS.
- Veikari stöðu Bandaríkjamanna og annarra vestrænna ríkja í Írak og Sýrlandi sem mun opna rými fyrir þjóðir eins og Írani og Rússa til að auka ítök sín, bæði efnahagslega og hernaðarlega.
- Aukna hættu fyrir Bandaríkjamenn alls staðar í heiminum þegar Íranir grípa til hefnda sem þeir hafa sýnt að virða engin landamæri og geta gerst á löngum tíma.
- Meiri styrk harðlínuafla í Íran til að kæfa umbótaöfl sem hafa viljað opna landið gagnvart Vesturlöndum og rjúfa einangrun síðustu fjögurra áratuga.
- Kjarnorkuáætlun Írana verður endurvakin og samningurinn um endalok hennar frá 2015 verður að engu með tilheyrandi aukinni spennu á svæðinu.
- Enn frekara vantraust milli Evrópuþjóða og Bandaríkjastjórnar í stórum málum.
- Enn grafið undan hlutverki Öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna til að ákvarða um lögmæti hernaðaraðgerða.
Hann segir þannig að aðgerðin gæti haft gagnstæð áhrif við það sem henni var ætlað og í raun styrkt Írani. „Fyrir utan nú að aftaka með þessum hætti er ólögleg að alþjóðalögum,“ segir hann í pistlinum.
Hann segir þá viðbrögð íslenskra stjórnvalda við málinu hafa verið of tifandi og veik. „Forsætis- og utanríkisráðherra verða að tala skýrar og standa fast á þeim gildum sem Ísland stendur fyrir sem friðsöm þjóð sem á allt sitt undir virðingunni fyrir alþjóðalögum og alþjóðasamningum. Stjórnarandstöðuflokkar verða líka að láta rödd sína heyrast skýrt og víðar en á samfélagsmiðlum,“ segir Kristján.
„Þegar Ísland markar sér afstöðu í málinu, er sannarlega skynsamlegt að líta til afstöðu einstakra Norðurlanda, en einnig annarra leiðandi ríkja í Evrópu,“ heldur hann áfram. „En best er að horfa inn í kjarnann og meta hvaða prinsippum íslenskt stjórnmálafólk fylgir þegar kemur að málum af þessu tagi. Bandaríkjamenn og Bretar hafa að sönnu verið náin samstarfsríki Íslands um langa hríð en í þessu máli gagnast ekki að elta þeirra utanríkisstefnu, frekar en árið 2003. Um það ættu allir flokkar á alþingi að geta sameinast.“
