Elfa Ýr Gylfadóttir, framkvæmdastjóri Fjölmiðlanefndar, veltir upp hvort brýnt sé að auka ríkisstyrki við fjölmiðlun hér á landi. Hún bendir á að í nágrannaríkjunum og jafnvel í Bandaríkjunum séu beinir eða óbeinir styrkir ráðandi í rekstri fjölmiðlunar.
Elfa Ýr er ekki ein um þessa skoðun. Fyrir nokkrum vikum birti Hringbraut frétt um að fjölmiðlamenn væru orðnir eins og pylsugerðarmenn. Kom fram í máli Birgis Guðmundssonar, dósents í fjölmiðlafræði við HA, að brýnt sé að styrkja einkarekna fjölmiðla með ríkisfé til að auka gæði þeirra. Á sama tíma fer nú fram umræða um að veikja bjargir Ríkisútvarpsins. Almannaútvarpið er eina dæmið um ríkisstyrki til fjölmiðlunar hér á landi.
Í pistli Elfu Ýrar sem birtist á visir.is og lesa má hér, kemur fram að ærnum tíma og miklum fjármunum sé í nágrannaríkjum varið til að tryggja starfsemi fjölmiðla. Almennt sé litið svo á að slíkt gerist ekki af sjálfu sér, heldur þurfi að hlúa að starfs- og rekstrarumhverfi fjölmiðla, „enda er samfélagið allt og lýðræðið í húfi ef ekki tekst vel til.“
Oft hefur komið fram að taprekstur sé á innlendri fjölmiðlun vegna smæðar markaðarins og hins litla málsamfélags Íslendinga. Sú hætta hefur skapast að aðeins þeir sem séu reiðubúnir til að tapa fé á fjölmiðlun sjái önnur og meiri áhrif í staðinn, sem getur þýtt að almannahagsmunir víki og fjölmiðlar verði áróð‘urstæki eigenda.
Á Norðurlöndunum og í Evrópu er milljörðum íslenskra króna ráðstafað í ríkisstyrki til fjölmiðla árlega. „Á þessu ári fengu 144 norsk dagblöð 4,7 milljarða kr. í ríkisstyrki. Í Svíþjóð fengu dagblöð 7,8 milljarða kr. í ríkisstyrki í fyrra. Í Finnlandi fá dagblöð og netmiðlar opinbera styrki og sérstök áhersla er lögð á fjölmiðla á minnihlutatungumálum. Í Danmörku eru veittir dreifingarstyrkir, rekstrarstyrkir og styrkir til fjölmiðla til þróunar á netinu. Styrkir á árinu 2014 í Danmörku námu rúmlega 7 milljörðum króna,“ skrifar Erla Ýr.
Jafnvel í Bandaríkjunum hafa póstburðargjöld fyrir prentmiðla verið niðurgreidd frá árinu 1792. „Niðurgreiðslan nemur um 250 milljörðum íslenskra króna. Þá nema skattaafslættir til prentmiðla um 110 milljörðum íslenskra króna.“
Styrkir og niðurgreiðslur „eru til að tryggja menningarlega fjölbreytni og fjölræði, koma í veg fyrir samþjöppun á fjölmiðlamarkaði og til að tryggja fagleg vinnubrögð á ritstjórnum. En forsenda styrkveitinga er jafnan að fjölmiðlar uppfylli fyrirfram ákveðnar faglegar og hlutlægar kröfur. Það er því til mikils að vinna fyrir eigendur fjölmiðla að fagleg blaða- og fréttamennska sé höfð í fyrirrúmi,“ skrifar Erla Ýr.
„Þegar haft er í huga að Ísland er örþjóð er hreint ótrúlegt hvað hér starfa þó margir fjölmiðlar sem miðla fjölbreyttu efni. Þegar skoðaðir eru beinir og óbeinir styrkir til fjölmiðla í nágrannaríkjum okkar verður samanburðurinn við Ísland enn ótrúlegri. Hvernig tryggjum við að hér verði áfram fjölbreyttir fjölmiðlar sem miðla efni á íslensku í framtíðinni?“
