Jón Steinar Gunnlaugsson, lögmaður og fyrrverandi hæstaréttardómari, vill að þingnefnd yfirheyri dómaraefni eftir tilnefningu frá ráðherra. Þetta sagði hann í nýjasta þætti hlaðvarpsins Það skiptir máli, sem hlusta má á hér.
Yfirheyrslur á vegum þingnefnda tíðkast í Bandaríkjunum. Margir muna eftir yfirheyrslum á Brett Kavanaugh eftir að hann var skipaður í Hæstarétt Bandaríkjanna af forsetanum þáverandi Donald Trump. Kavanaugh var spurður spjörunum úr, meðal þeirra sem báru vitni var meint fórnarlamb hans. Óvíst er hvort Jón Steinar geri ráð fyrir að íslenskir þingmenn fari mýkri höndum um dómaraefni.
Hann segir nauðsynlegt að breyta ýmsum reglum um Hæstarétt og skipun dómara. Dómnefnd setji einhvern einn eða tvo umsækjendur í efsta sæti og ráðherra sé skylt að skipa þá. „Ráðherra á síðan að velja dómara og loks á Alþingi að staðfesta það val. Það eigum við að gera með þeim hætti, eins og þekkist t.d. í Bandaríkjunum, að sá sem ráðherra vill skipa, mætir fyrir þingnefnd og svarar þar spurningum þingmanna um afstöðu sína til ýmissa hluta í meðferð réttarins, til dæmis hvort heimilt sé að víkja frá stjórnarskrá eða setja ný lög, og það á að leyfa fjölmiðlum að fylgjast með þessum yfirheyrslum og sjónvarpa frá þeim,“ segir Jón Steinar.
„Þetta mun auka gagnsæi í skipun dómara. Nú veit almenningur lítið sem ekkert um þá dómara sem eru skipaðir; þeir skríða bara inn í æðsta dómstól þjóðarinnar. Dómari sem hefur þurft að svara spurningum um grundvallaratriði áður en hann tekur við embætti er miklu líklegri til að fara eftir því sem hann sagði við yfirheyrsluna en sá sem ekkert hefur þurft að segja.“
