Jón Gnarr gagnrýnir ráðamenn í Garðabæ harðlega í pistli á Facebook. Tilefni pistilsins er viðtal Fréttablaðsins við einn besta vin Lofts Gunnarssonar sem lést árið 2012. Loftur var útigangsmaður en var uppalinn í Garðabæ. Jón Gnarr kannaðist einnig við Loft og fannst ömurlegt að frétta af fráfalli hans. Á einum stað í pistlinum segir Jón Gnarr:
„Afhverju er það svona mikil skylda íbúa Reykjavíkur að leysa félagslegan vanda Garðbæinga? Á hvaða fundi var það ákveðið? Var sú ákvörðun kannski bara tekin í Garðabæ þar sem er hefð fyrir því að landinu sé stjórnað þaðan? Garðabær á örugglega Íslandsmet í fjölda ráðherra. Bjarni Ben býr þar. Og Sigmundur Davíð, sem er sérlegur áhugamaður um skipulagsmál í Reykjavík og hefur mjög ákveðnar skoðanir á miðbæ Reykjavíkur, býr þar líka. Það er líka gott að búa í Garðabæ. Þar getur maður átt stórt hús en borgað lágt útsvar enda engin félagsleg þjónusta að reka.“
Jón segir að aðstæður útigangsfólks séu sorglegar og vandinn fjölþættur. Jón segir að halda því fram að vandi þessa fólks sé aðallega að það hafi ekki aðgang að þokkalegri íbúð sé mikil einföldun, það geri vissulega aðstæður fólksins bærilegri en leysi ekkert. Við gefum Jóni Gnarr orðið:
„Ég man vel eftir Lofti. Ég hitti hann oft niðrí bæ, í gegnum tíðina, og við spjölluðum saman um hitt og þetta. Hann var alltaf rólegur og ljúfur.
Mér fannst ömurlegt að frétta af fráfalli hans. Ég var þá borgarstjóri og reyndi að sýna fjölskyldu hans og vinum samúð. Eftir fráfall Lofts hófst mikil umræða um aðstæður útigangsfólks í Reykjavík, knúin áfram af aðstandendum hans, sem kröfðust úrbóta. Mörg þung orð voru þá látinn falla. Mörgum fannst einsog Reykjavíkurborg, og jafnvel ég hefði brugðist Lofti. Það fannst mér oft sárt. Sem maður sem hef sjálfur barist við fíkn og horft uppá vini og fjölskyldumeðlimi hverfa í móðu fíknarinnar þá langaði mig til að vinna að því að reyna að bæta aðstæður fíkla og útigangsfólks í Reykjavík.
Ég starfaði lengi sem áfengis- og fíkniefnaráðgjafi, bæði hjá SÁA , Ríkisspítölum og í Svíþjóð. Og mér tókst að gera ýmislegt gott í þessum málum. Og einsog ég hef bent á þá liggja lausnirnar ekki alltaf endilega bara í húsnæðisúrbótum, þótt þær séu oft mest sýnilegar. Oft næst mesti árangur með virku samstarfi ólíkra aðila; sveitarfélags, Rauða kross og ríkis og í samstarfi við félagasamtök einsog SÁÁ, Hjálpræðisherinn og Samhjálp.
Loftur Gunnarsson var úr Garðabæ, fæddur og uppalinn þar. Þar býr fjölskylda hans og þar lágu rætur hans. Hann var að lokum jarðsunginn frá Garðakirkju.
Þetta er sérstaklega athyglisvert því Garðabær er eitt ríkasta sveitarfélag á Íslandi. Ár eftir ár sjáum við í fréttum að þar séu hæstu meðallaun á Íslandi. Bæjarstjórinn í Garðabæ er til dæmis með hærri laun en flestir aðrir sem gegna sambærilegum stöðum. Hann er með miklu hærri laun er borgarstjórinn í Reykjavík. Forsendur launanna eru hin mikla ábyrgð sem á herðum hans hvílir. Þannig er það að minnsta kosti réttlætt.
Garðabær er ekki með neina þjónustu fyrir útigangsfólk. Félagsleg þjónusta er næstum því engin. Garðabær styrkir ekki Samtök um Kvennaathvarf og virðist vera með þá stefnu að taka ekki þátt í svona löguðu. Kemur sér undan því að minnsta kosti, mest með aðgerðarleysi og þöggun.
Afhverju er það svona mikil skylda íbúa Reykjavíkur að leysa félagslegan vanda Garðbæinga? Á hvaða fundi var það ákveðið? Var sú ákvörðun kannski bara tekin í Garðabæ þar sem er hefð fyrir því að landinu sé stjórnað þaðan? Garðabær á örugglega Íslandsmet í fjölda ráðherra. Bjarni Ben býr þar. Og Sigmundur Davíð, sem er sérlegur áhugamaður um skipulagsmál í Reykjavík og hefur mjög ákveðnar skoðanir á miðbæ Reykjavíkur, býr þar líka. Það er líka gott að búa í Garðabæ. Þar getur maður átt stórt hús en borgað lágt útsvar enda engin félagsleg þjónusta að reka.
Þar er nálægð við stórbrotna náttúru og engin íbúi Garðabæjar þarf að óttast að sjá eitthvað óþægilegt. Vandi fólks er einfaldlega leystur með útskúfun og fólk er hrakið burt. Svona leystu færeyingar vanda einstæðra mæðra, kvenna sem urðu barnshafandi utan hjónabands, með því að borga fyrir þær far til Íslands. Í kristnum samfélögum í bandaríkjunum er sömu aðferð beitt á samkynhneigða. Þeir eru bara hraktir burt úr bænum, vegna þess að þeir passa ekki lengur ínní samfélagið sem þeir fæddust í. Í minningargrein sögðu félagar Lofts úr Garðabæ meðal annars:
„Í Garðabænum voru ekki margir eins og hann, ef nokkur. Allt meira og minna meðalmenn sem þótti gott að búa í vernduðu umhverfi. Þetta átti illa við okkar mann. Hann var jú með, en samt ekki, hann var öðruvísi og svo skemmtilega og fallega öðruvísi að tekið var eftir. Jú í Garðabæ varð allt að vera svona eða hinsegin, fannst honum og okkur á vissan hátt líka.“
Móðir Lofts og fleiri Garðbæingar stofnuðu minningarsjóð um Loft. Megintilgangur sjóðsins er að bæta aðstæður útigangsfólks í Reykjavík og hefur sjóðurinn styrkt úrræði sem Reykjavíkurborg rekur, einsog Gistiskýlið og Konukot. Allt gott er um það að segja en engin slík úrræði eru í heimabyggð þessa ágæta fólks. Sveitarfélagið þeirra, þar sem þau borga sitt útsvar, styrkir ekki einu sinni Kattholt.
Það er stundum talað um að það sé skylda Reykjavíkur, sem höfuðborgar að gera allskonar. Ég kynnti mér hvernig þessu er háttað á hinum Norðurlöndunum. Þar hafa höfuðborgirnar skýrt hlutverk en á móti fá þær líka skilgreint fjármagn frá ríkinu. Þar skilur fólk að félagslegur vandi er þjóðarböl en ekki afmarkað vandamál einstakra sveitarfélaga afþvíbara einsog virðist vera hugsunin hér. Þar er lögð mest áhersla á virkt samstarf. Hér er málum öðru vísi háttað.
Ríkið hefur á síðustu árum dregið úr þjónustu við fíkla með margþættar greiningar, lokað deildum og lagt niður úrræði. Fulltrúar SÁÁ benda reglulega á þetta.
Í uppganginum fyrir hrun fluttu mörg fyrirtæki á Íslandi inn farandverkamenn til starfa í byggingariðnaði. Í Hruninu misstu þeir vinnuna, flestir fóru aftur heim en aðrir misstu fótanna og urðu útigangsmenn í Reykjavík. Stór hluti útigangsmanna eru erlendir. Kallarnir sem áttu fyrirtækin sem fluttu inn verkamennina bera enga ábyrgð á þeim eða að hafa flutt þá inn til landsins. Og sumir þeirra búa í Garðabæ. Útigangsmennirnir eru ekki velkomnir þar.
Það er ekki mjög langt síðan einn þekktasti vestmannaeyingur landsins, Gylfi Ægisson sendi borgarstjóranum í Reykjavík kaldar kveðjur, með hjálp fjölmiðla, þar sem hann bjó í bíl sínum í Laugardal. Í fréttum kom fram að langstærstur hluti þeirra Íslendinga sem bjó í Laugardal væru úr öðrum sveitarfélögum. Þeim var boðið betra húsnæði í Víðinesi en flestum virtist þeim misboðið við það.
Vestmannaeyjar eru líka eitt af ríkustu sveitarfélögum á Íslandi og yfirleitt á sama árlega lista og Garðabær. Afhverju er einn af þekktustu sonum Vestmannaeyja á vergangi í Reykjavík? Reykjavíkurborg er með langmestu og faglegustu úrræði fyrir okkar minnstu bræður og systur og leggur til þess marga milljarða á hverju ári. Þau eru ekki fullkomin en þau eru best á öllu landinu.
Og hvað með að í staðinn fyrir að vera alltaf að æpa á Reykjavík að gera nú betur en það góða sem hún er að gera nú þegar, hvað með að byrja nú aðeins að gera þá kröfu að önnur sveitarfélög geri eitthvað? Þó það væri ekki nema eitthvað smá? Loftur Gunnarsson var úr Garðabæ. Hann var hrakinn þaðan með nákvæmlega sama hætti og Kenny vinur minn var hrakinn burt úr Mormónasamfélaginu sem hann fæddist inní í Utah enda ekkert pláss fyrir samkynhneigða menn þar. Hann hraktist til LA.
Væri nú ekki lag að vera nú með samstöðu- og baráttufund á Garðatorgi og krefjast þess, í minningu Lofts að gerðar verði úrbætur þar í málefnum allskonar fólks? Hin þunga ábyrgð liggur, í þessu tilviki, þar. Ekki í Reykjavík. Það er til nóg af peningum og bæjarstjóranum er borgað fyrir að taka svona ábyrgð. Eina sem vantar er vilji.
Blessuð sé minning Lofts Gunnarssonar“
