Kristján Þór Júlíusson sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur lagt fram frumvarp sem heimilar innflutning á fersku kjöti, eggjum og ógerilsneyddri mjólk frá og með 1. september næstkomandi. Frumvarpið er lagt fram til að bregðast við niðurstöðu EFTA-dómstólsins og Hæstaréttar Íslands. Þetta kemur fram í tilkynningu frá atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytinu.
Ráðuneytið hefur birt frumvarpið um breytingu á lögum um matvæli og lögum um dýrasjúkdóma á samráðsgátt stjórnvalda. Í frumvarpinu er kveðið á um afnám núverandi leyfisveitingakerfis vegna innflutnings á ákveðnum landbúnaðarafurðum innan Evrópska efnahagssvæðisins. Samhliða hefur ráðuneytið kynnt sérstaka aðgerðaráætlun til að bregðast við áhrifum dóma EFTA-dómstólsins og Hæstaréttar Íslands vegna skilyrða fyrir innflutningi á tilteknum landbúnaðarafurðum sem og lagabreytinganna.
Í tilkynningunni segir að markmið aðgerðanna sé að íslensk stjórnvöld standi við þær alþjóðlegu skuldbindingar sem Ísland hefur undirgengist en að á sama tíma sé öryggi matvæla og vernd búfjárstofna tryggð, auk þess sem gripið er til aðgerða til að bæta samkeppnisstöðu innlendrar matvælaframleiðslu.
Brotið gegn EES samningnum
Framlagning frumvarpsins, ásamt aðgerðaáætlun stjórnvalda sem er ætlað að efla matvælaöryggi, tryggja vernd búfjárstofna og bæta samkeppnisstöðu innlendrar matvælaframleiðslu, er viðbragð íslenskra stjórnvalda við niðurstöðu Hæstaréttar Íslands frá 11. október 2018 og EFTA dómstólsins frá 14. nóvember 2017. Niðurstaða dómanna var að núverandi leyfisveitingakerfi, við innflutning á kjöti og eggjum og krafa um frystingu kjöts, brjóti í bága við skuldbindingar Íslands samkvæmt EES samningnum. Umrætt leyfisveitingakerfi felur í sér að óheimilt er að flytja inn kjöt og egg hingað til lands nema með sérstakri heimild Matvælastofnunar. Með beiðni um slíkt innflutningsleyfi, fyrir hverja vörusendingu, þarf að fylgja vottorð um að vörurnar hafi verið geymdar við a.m.k. -18°C í einn mánuð fyrir tollafgreiðslu.
Íslensk stjórnvöld tóku ákvörðun um það árið 2007, að til að tryggja stöðu Íslands á innri markaði Evrópska efnahagssvæðisins, skyldi meðal annars heimila innflutning á ófrystu kjöti og afnema þannig leyfisveitingakerfið. Þá skuldbindingu staðfesti Alþingi árið 2009. Þrátt fyrir þetta var lögum ekki breytt til samræmis við þá skuldbindingu og sem fyrr segir hafa bæði EFTA-dómstóllinn og Hæstiréttur Íslands á síðustu tveimur árum staðfest að íslensk stjórnvöld hafi með þessu brotið gegn skuldbindingum sínum samkvæmt EES-samningnum. Þá hefur skaðabótaskylda íslenska ríkisins vegna þessa verið staðfest.
Félag atvinnurekenda fagnar frumvarpinu
Í frétt á vef Félags atvinnurekenda kemur fram að félagið fagni frumvarpinu. Þar segir að með samþykkt frumvarpsins ljúki loks áratugalöngum brotum íslenskra stjórnvalda á EES-samningnum. Frumvarpið tryggi hag neytenda af auknu vöruúrvali og samkeppni, innflutningsfyrirtækja af því að tæknilegar viðskiptahindranir séu afnumdar og íslenskra matvælaútflutningsfyrirtækja, einkum á sviði sjávarafurða, af því að réttur þeirra til útflutnings til EES-ríkja án heilbrigðiseftirlits á landamærum sé áfram tryggður.
„Íslensk stjórnvöld áttu engan annan kost en að afnema bannið við innflutningi á ferskvöru. Með því að fara ekki að dómum EFTA-dómstólsins og Hæstaréttar Íslands væri gróflega brotið gegn réttaröryggi íslenskra fyrirtækja og gífurlegir hagsmunir íslenskra matvælaútflytjenda settir í uppnám,“ segir Ólafur Stephensen, framkvæmdastjóri FA.
