Fá mál hafa kallað fram jafn sterkar tilfinningar eins og frumvarp Svandísar Svavarsdóttur heilbrigðisráðherra um þungunarrof. Í því er lagt til að konum verði veitt fullt ákvörðunarvald um það hvort þær ali barn fram að lokum 22. viku þungunar, óháð því hvaða ástæður liggja að baki þeim vilja. Í dag verður kosið um hvort frumvarpið verði að lögum.
Halldóra Mogensen, formaður velferðarnefndar Alþingis og þingmaður Pírata, er gestur Lindu Blöndal í frétta- og umræðuþættinum 21 á Hringbraut í kvöld, þar sem hún ræðir um frumvarpið.
Erfið umræða
Aðspurð um hvað hafi einkennt umræðuna um frumvarpið segir Halldóra:
„Því miður þá hefur aðaláherslan ekki verið á sjálfsákvörðunarrétt kvenna, sem ég hefði talið að væri þungamiðjan í þessu frumvarpi, en hefur aðallega verið á þennan vikufjölda. Þetta var það sem við ræddum mest í nefndinni, þessi vikufjöldi. Fengum til okkar fjöldann allan af gestum og fagaðilum, fæðingarlæknar og fleiri sem komu til okkar. Það var niðurstaðan okkar eftir þessa gestakomu og eftir að hafa rætt þennan vikufjölda fram og til baka, að þetta væri rétta niðurstaðan.“
Hún segir umræðuna hafa verið mjög erfiða. „Ég verð að segja að mér brá dálítið við fyrstu umræðu málsins, að þessi sjónarmið væru raunverulega til í nútíma samfélagi. Þá er ég að tala um sjónarmið á borð við það að hvort að konur eigi að fá að fara í þungunarrof án þess að maðurinn gefi leyfi. Þetta kom mér verulega á óvart, að væri til staðar í samfélaginu. Ég skil alveg að þetta er tilfinningamál, upplifunin og tilfinningin sem fólk fær fyrir þessu er mjög erfið. Mér hefur alltaf fundist mikilvægt að setja fókus á það að tala við fagaðila, tala við hagsmunaaðila og ég vildi halda trúfélögum frá þessari umræðu því mér finnst það ekki vera rétt að við séum að sníða lög byggð á trúarlegum skoðunum.“
Þörf á að hafa svigrúm til 22. viku
Í dag geta konur fengið undanþágu og farið í þungunarrof fram að 22. viku ef sýnt þykir að fóstrið eigi ekki mikla möguleika á að lifa eða verði mikið fatlað. Nýja frumvarpið leggur til að kona geti ákveðið þetta af hvaða ástæðu sem er sjálf, þótt barnið teljist ekki ólífvænlegt.
Ástæðan fyrir því að miðað er við 22. viku í frumvarpi heilbrigðisráðherra er 20 vikna skoðunin að sögn Halldóru, enda komi þar svo margt í ljós með ástand fóstursins.Halldóra segir:
„Það er mikið til út af 20. vikna sónarnum. Í 20 vikna sónar koma fram upplýsingar um mjög alvarlega hjartagalla, nýrnagalla, miðtaugakerfisgalla og þar kemur mögulega í ljós að kannski lifir barn í nokkra daga eftir fæðingu, kannski í örfá ár. Það er ekki vitað en þarna er barn sem mun fæðast með gífurlega mikla fötlun, eins og við til dæmis sáum í fréttunum á RÚV í gær, þar sem var tekið viðtal við konu sem hafði þurft að ganga í gegnum þetta. Ef við ætluðum að gefa þessum konum svigrúm til þess að fá þungunarrof, þessi kona þurfti að bíða í eina eða tvær vikur eftir niðurstöðum nefndarinnar, hvort hún mætti fara í þungunarrof, þá verðum við að hafa svigrúm til 22. viku.“
Halldóra segir að íslenskar konur í þessum aðstæðum hafi í einhverjum tilfellum farið til Bretlands í þungunarrof, þar sem mörkin eru 26. vika, og borgað það sjálfar. Hún nefnir einnig félagslega þáttinn og segir hann ekki hafa fengið nægt vægi í umræðunni, t.d. konur sem hafa verið í mikilli neyslu eða búi við ofbeldi. Mikilvægt sé að konur í slíkum aðstæðum hafi þetta svigrúm.
Þá segir hún mikilvægt að árétta að engin leiki sér að því að fara í þungunarrof. Hún kannist ekki við að konur geri þetta oft og bendir á að þær sem taki þessa ákvörðun þurfi að lifa með henni alla ævi. Fæstum ef einhverjum þyki sú ákvörðun léttvæg.
Nánar er rætt við Halldóru í 21 í kvöld. Þátturinn hefst klukkan 21:00.
Stiklu úr þætti kvöldsins má sjá hér:
