Hall­dór er látinn: „ég man þig eins og þú varst bestur. þú varst bestur dóri hermanns“

Hall­dór Hermannsson fædd­ist á Sval­b­arði í Ögur­vík í Ísa­fjarðar­djúpi 2. janú­ar 1934. Hann lést á heim­ili sínu á Ísaf­irði 22. janú­ar 2020. Halldór eða Dóri Hermanns eins og hann var alltaf kallaður varð þjóðsagnapersóna fyrir Vestan fyrir margt löngu og heimsfrægur á Ísafirði ef svo má að orði komast. Dóri lét að sér kveða í stjórnmálum um árabil og var formaður Fé­lags eldri borg­ara á Ísaf­irði.

Eft­ir­lif­andi eig­in­kona Dóra er Edda Katrín Stein­dórs Gísla­dótt­ir. Dóri og Kata bjuggu í Mjógötu 3 á Ísaf­irði alla sína hjú­skapartíð, þar til þau flutt­ust á Hlíf á Ísaf­irði sum­arið 2016. Dóri og Kata eignuðust sex börn. Mjógötu­fjöl­skyld­an tel­ur um 60 manns í dag.Á vef Bæjarins besta segir:

„Halldór tók virkan þátt í stjórnmálum og stóð að stofnun Frjálslynda flokksins með bróður sínum Sverri og  var fyr­ir alþing­is­kosn­ing­ar 1999 í efsta sæti á fram­boðslista flokks­ins í Norður­lands­kjör­dæmi eystra. Halldór var mjög gagnrýninn á kvótakerfið við fiskveiðistjórnun.“

Greint er frá andláti Dóra í Morgunblaðinu í dag.

Barn að aldri fór Dóri til sjós úr Ögur­vík með föður sín­um en varð síðar stýri­maður og skip­stjóri á ýms­um bát­um og skip­um frá Ísaf­irði. Frá ár­inu 1968 gerði Dóri út 15 tonna bát, Þrist ÍS, á rækju og línu í fé­lagi við Óskar Jó­hann­es­son frá Dynj­anda. Þrem­ur árum síðar keyptu þeir 30 tonna bát, Engil­ráð, og settu í hann fyrstu beitn­inga­vél­ina sem kom hingað til lands. Ásamt fleir­um starf­ræktu þeir rækju­verk­smiðju á Ísaf­irði um langt skeið.

Í byrj­un ní­unda ára­tug­ar­ins setti Dóri á fót lítið frysti­hús og sölt­un á Ísaf­irði, Sund ehf. Síðar starfaði hann sem verk­stjóri í rækju­vinnsl­unni Rit. Dóri varð síðar hafn­ar­vörður og lóðs við Ísa­fjarðar­höfn. Hall­dór var formaður skip­stjóra­fé­lags­ins Bylgj­unn­ar um ára­bil. Á eft­ir­launa­aldri starfaði hann svo við beitn­ingu. Hann lét að sér kveða í stjórn­mál­um og fé­lags­mál­um með ýms­um hætti.

Síðar varð hann formaður Fé­lags eldri borg­ara á Ísaf­irði og stóð þá fyr­ir því að fé­lagið kæmi sér upp fé­lags­heim­ili og þrýsti á um bygg­ingu hjúkr­un­ar­heim­il­is á Ísaf­irði.

Gísli H. Hall­dórs­son, sonur Dóra og Kötu, fyrrverandi bæjarstjóri á Ísafirði en stýrir nú sveitarfélaginu Árborg skrifar:

„Pabbi las fyr­ir mig Andrés­blöðin fyr­ir svefn­inn. Það var svo gam­an að hlusta á pabba tala. Andrés­blöðin voru á dönsku. Ég skoðaði mynd­irn­ar og text­ann meðan hann las. Smám sam­an skildi ég text­ann og þá datt botn­inn úr þessu með Andrés­blöðin.

Sag­an sem pabbi sagði mér þegar hrís­grjóna­graut­ur var í mat­inn! Hún var um mann sem fór til tungls­ins og þar fékkst eng­inn graut­ur svo að hann stökk aft­ur til jarðar. Pabbi sagði sög­una af þeirri frá­sagn­arlist sem hann bjó yfir og hrópaði þegar

maður­inn í sög­unni féll til jarðar. Ég heyrði hana þúsund sinn­um og fékk aldrei nóg. Ég held ég hafi einu sinni beðið um hana eft­ir að ég varð full­orðinn – og fengið.“

Gísli sonur Dóra, þegar hann var bæjarstjóri á Ísafirði

Á vetr­um var pabbi á rækju­veiðum í Djúp­inu. Oft­ast kom hann heim nokkru eft­ir kvöld­mat og fékk sér það sem hafði verið í mat­inn. Pabbi borðaði alla tíð hratt, en þegar hann kom heim af rækj­unni borðaði hann eins og hann hefði soltið í viku. Við Ranna syst­ir horfðum dá­leidd á og gát­um ekki slitið aug­un af hon­um. Mat­ur­inn, sem við höfðum ekki haft lyst á skömmu áður, varð þá svo óstjórn­lega girni­leg­ur að við stóðumst ekki mátið að fá okk­ur líka.

Ég man eft­ir hon­um að leika – fela hlut­inn. Það var svo gam­an þá.

Mér fannst pabbi svo skemmti­leg­ur. Ég sat sem barn og hlustaði með andakt þegar hann ræddi mál­in í eld­hús­inu í Mjógöt­unni.

Pabbi tók mig með á rækju, ég var alltaf sjó­veik­ur en minn­ing­in er góð. Svo lét pabbi okk­ur hjálpa sér að mála bát­inn, skrapa og mála. Það var rosa­lega leiðin­legt – en mik­ils­verð minn­ing.

Við pabbi urðum eldri. Ég missti jóla­svein­inn – á jóla­balli, fyr­ir slysni. Álpaðist til að spyrja pabba – og pabbi svaraði. Seinna fór ég að vinna í fiski hjá pabba, fullt af minn­ing­um. Við hnakkrif­umst – við vor­um frek­ar blóðheit­ir, pabbi og ég.

Á mennta­skóla­ár­un­um elskuðu vin­ir mín­ir að spjalla við pabba og hlusta á frá­sagn­ir hans. Seinna rædd­um við pabbi um póli­tík – alla okk­ar tíð. Við rif­umst stund­um svo heift­ar­lega að eng­um stóð á sama. Mín­útu síðar, eða í síðasta lagi dag­inn eft­ir, var eins og við hefðum aldrei verið ósam­mála.

Þú varst sagnamaður­inn pabbi, sem fólk hlustaði á bergnumið eða skelli­hlæj­andi. Sög­urn­ar þínar voru orðnar færri og styttri að und­an­förnu. Við reynd­um að ræða um póli­tík, en blóðið var farið.

Það var alltaf slátt­ur á þér, pabbi – slátt­ur og sveifla, þannig var lífið. Þú elskaðir að dansa. Þú varst ekki sátt­ur við að missa slátt­inn og sveifl­una, pabbi.

„Þetta er ekki Dóri Her­manns,“

sagðir þú.

Núna ertu kom­inn aft­ur, pabbi. Ég man þig eins og þú varst best­ur. Þú varst best­ur Dóri Her­manns.“

Jón Bald­vin Hanni­bals­son og Bryn­dís Schram skrifa:

„Það er sjón­ar­svipt­ir að Hall­dóri Her­manns­syni í bók­staf­leg­um skiln­ingi þess­ara orða. Hann var aðsóps­mik­ill maður, hvar sem hann lét til sín taka. Við höfðum það fyr­ir satt að radd­styrk­ur­inn væri slík­ur, þegar hann brýndi raust­ina, að und­ir tók í fjöll­un­um og endurómaði hand­an yfir Djúpið – yfir á Snæfjalla­strönd­ina meðan þar var enn manna­byggð.“

Þá rifjar Jón Baldvin upp:

„Í aðdrag­anda okk­ar í inn­göngu EFTA árið 1970 var ég gerður út af örk­inni til funda­halda um það mál víða úti á landi. Fyrsti fund­ur­inn var á Ísaf­irði. Sá fund­ur er mér ógleym­an­leg­ur. Það var fullt út úr dyr­um. Það var hiti í mönn­um og harður tónn en hörkurök­ræður. En það sem kom mér helst á óvart var að hinn ungi út­gerðarmaður frá Barði, Ögur­vík­ing­ur­inn, reynd­ist vera harðsnú­inn Evr­óp­us­inni.

Og var ekk­ert að skafa utan af því frek­ar en fyrri dag­inn. Radd­styrk­ur­inn var slík­ur að yf­ir­gnæfði alla aðra. Og þar með sann­fær­ing­ar­kraft­ur og sýn á til­ver­una sem var sér­stök. Fjöll­in byrgðu hon­um ekki sýn. Þvert á móti.

Hann stóð á fjallstind­in­um og sá þaðan vítt og breitt um heim­inn til allra átta. En var samt harðsvíraður raun­sæ­ismaður eins og sjó­hund­ar og út­gerðar­menn eiga að vera. Frá þess­ari stundu urðum við vin­ir.“

Jóna Val­gerður Kristjáns­dótt­ir fyrrverandi þingmaður Kvennalistans og vinkona Dóra minnist hans í Morgunblaðinu

Jóna Valgerður er systir Guðjóns Arnar Kristjánssonar. Guðjón, sem lést í mars 2018, var alþingismaður Vestfirðinga frá 1999 til 2003 og alþingismaður Norðvesturkjördæmis frá 2003 til 2009 fyrir Frjálslynda flokkinn. Þá var hann varaþingmaður Vestfirðinga á árunum 1991 til 1995 fyrir Sjálfstæðisflokkinn. Jóna Valgerður er einnig amma Þórdísar Kolbrúnar Reykjafjörð Gylfadóttur Ferðamála-, iðnaðar og nýsköpunarráðherra. Jóna Valgerður segir um Dóra:

„Hann var vest­firsk­ur vík­ing­ur. Einn af þeim allra bestu. Hann vakti at­hygli hvar sem hann fór, með sinni sterku rödd og vask­legu fram­komu

Það hef­ur alltaf sópað að Dóra hvar sem hann hef­ur verið. Ég man hann einnig á dans­leikj­um í Alþýðuhús­inu á sokka­bands­ár­um okk­ar. Þar sleppti hann eng­um dansi, geyst­ist um gólfið með döm­urn­ar í fang­inu, oft­ast þá sem seinna varð kon­an hans og við hinar öf­unduðum hana af dans­herr­an­um.

Þórdís Kolbrún, Jóna Valgerður og Guðjón Arnar Kristjánsson

Alltaf var það ánægju­legt að hitta þau hjón Kötu og hann og spjalla við Dóra um póli­tík, veðurfar, at­vinnu­mál og hvað eina sem bar á góma. Við vor­um ekki í sama flokki í póli­tík en það kom ekki að sök, við vor­um oft sam­mála fyr­ir því, enda bæði unn­end­ur Vest­fjarða og vild­um heima­byggð okk­ar allt það besta.

Var [Dóri] ein­læg­ur and­stæðing­ur kvóta­kerf­is­ins eins og bróðir minn Guðjón Arn­ar, enda unnu þeir sam­an í Frjáls­lynda flokkn­um um ára­bil. Dóri var eins og karl­menn þessa tíma, vinn­an var hon­um mik­ils virði, hann hafði ekki tíma eða löng­un til að stunda ein­hvern leik­ara­skap eins og hann kallaði það.“

Það varð hon­um því afar erfitt að þurfa að hætta að vinna þegar hann varð sjö­tug­ur. Þá vann hann við Ísa­fjarðar­höfn og sem op­in­ber starfsmaður var hon­um gert að hætta sam­kvæmt þeim regl­um sem gilda. Hvenær skyldi koma að því að þeim fá­rán­legu regl­um verði breytt og fólk fái að vinna leng­ur ef það hef­ur heilsu og löng­un til þess? Karl­menn fædd­ir fyr­ir og um miðbik síðustu ald­ar þurfa sér­stak­lega á því að halda. Þeir missa lífslöng­un og finnst þeir ekki vera leng­ur til nokk­urs gagns. Ég held að þannig hafi Dóra liðið þegar hann þurfti að hætta að vinna. Hann missti til­gang­inn með því að fara á fæt­ur, missti fé­lags­skap­inn og það sem gaf líf­inu gildi.

Ég þakka Dóra fyr­ir alla viðkynn­ingu í gegn­um árin. Það var gott að vera í návist hans, hon­um fylgdi and­blær vest­firskr­ar nátt­úru. Ég votta Kötu og allri þeirra stóru fjöl­skyldu inni­lega samúð.

Minn­ing hans mun lifa.

Hall­dór var jarðsung­inn frá Ísa­fjarðar­kirkju í dag, 1. fe­brú­ar 2020.