Guðmundur Gunnarsson, fyrrverandi formaður Rafiðnaðarsambandsins, segir það þekkt stef að fyrirtæki á borð við Rio Tinto Alcan, sem vinni úr auðlindum íslensku þjóðarinnar, beiti fyrir sig hótunum um atvinnumissi hundruð launamanna fái þau ekki það sem þau vilja.
Þetta segir hann í pistli sínum sem birtist á Stundinni. Hann vitnar þá í nýleg vandræði álversins í Straumsvík en eigendur þess hafa tilkynnt um mikinn rekstrarvanda og hafa farið fram á lækkun raforkuverðs, annars gæti þurft að loka álverinu.
Guðmundur rifjar upp aðdraganda gildandi raforkusamnings álversins í Straumsvík og það þegar álverið fékk ekki leyfi til að stækka við sig eftir að sú beiðni var felld í íbúakosningu.
Guðmundur skrifar:
„Árið 2006 stóðu yfir viðræður við Hafnarfjarðarbæ um að Alcan fengi stærri lóð. Fyrirtækið vildi bæta við kerskálum svo ná mætti meiri hagkvæmni í rekstrinum. Bæjarstjórn tók málinu með jákvæðni og setti málið í lögformlegan farveg sem endar með atkvæðagreiðslu meðal allra íbúa Hafnarfjarðar. Bæjarbúar virtust ætla að taka vel í málið. Skömmu fyrir atkvæðagreiðsluna, eða 5. október 2006, ákvað forstjórinn að segja upp 3 starfsmönnum sem höfðu skilað öllu sínum bestu starfsárum hjá álverinu og áttu stutt í að ná eftirlaunaréttindum.
Nokkru áður, eða 19. júní, höfðu þessir starfsmenn staðið einna fremstir vegna reynslu sinnar í því að bjarga álverinu frá tapi upp á nokkra milljarða þegar 120 ker duttu út vegna bilunar á aðveitustöð, með því að koma kerunum inn á einungis þriðjung þess tíma sem talið var að það myndi taka. Þessar fáránlegu uppsagnirnar sem vöktu mikla reiði meðal starfsmanna álversins og þeirra sem til þekktu. Umræddir einstaklingar höfðu ávallt búið í Hafnarfirði og áttu þar stórar fjölskyldur og vinahópa. Reiðin skilaði sér inn í viðhorf bæjarbúa Hafnarfjarðar í atkvæðagreiðslunni og varð til þess að stækkun álversins var hafnað í íbúaatkvæðagreiðslunni.
Í kjölfar þessarar herfilegu útkomu fyrirtækisins úr atkvæðagreiðslunni var ákveðið að auka framleiðslugetu álversins með því að gera breytingar á þáverandi kerskálum og forstjóri álversins mætti í fjölmiðla og tilkynnti að þannig myndi fyrirtækið lágmarka þann skaða sem íbúar Hafnarfjarðar væru að valda í rekstri álversins. Margir urðu til þess að benda forstjóranum á hún ætti nú að líta sér nær í leit að sökudólgum. En eins og komið hefur fram í fjölmiðlum gengu þessar fyrirætlanir um framleiðsluaukningu ekki upp.
Stjórn álversins hafði nokkru fyrir atkvæðagreiðslu bæjarbúa gert hagstæðan samning við Landsvirkjun um raforkukaup fyrir nýju kerskálana og framleiðsluaukningu gömlu skálanna. Stjórn álversins sá hins vegar sæng sína útbreidda þegar stækkuninni var hafnað og staðfesti þar af leiðandi ekki nýja samninginn og lét gamla raforkusamninginn renna út árið 2010.“
Hann segir stjórnendur fyrirtækisins þannig hafa komið sér sjálfum í mjög erfiða stöðu við samningaborðið og að því hafi þeir þurft að sætta sig við talsvert hærra raforkuverð en hafi verið í samningnum sem var óstaðfestur.
„Talsmenn álversins snéru þessum staðreyndum á haus í kjaraviðræðum árið 2015 og hótuðu að loka álverinu ef komið yrði í veg fyrir að fyrirtækið gæti ráðið verktaka inn á svæðið og fækkað þannig fastráðnu starfsfólki. Þessar hótanir stóðust enga skoðun. Stjórn fyrirtækisins var þarna greinilega í leit að undankomuleið frá eigin mistökum með áætlun um að koma Landsvirkjun og ríkisstjórn í þá stöðu að verða að endursemja um raforkuverðið og losa álverið undan orkukaupaskuldbindingunni til ársins 2036,“ segir hann svo.
Hann segir þetta þannig gamalkunna taktík hjá stóriðjunni; að hóta lokun ef hún fær ekki það sem hún vill. Hann bendir einnig á að dótturfélagið hér á landi greiði móðurfélaginu erlendis háar fjárhæðir í formi tæknilegrar aðstoðar og margskonar þjónustu og að hlutur álveranna í þjóðartekjum sé ekki nema 1%.
