Guðjón Sigurbjartsson viðskiptafræðingur lýsir því hvernig skiptastjóri tók sér 6,6 milljónir króna fyrir að skipta einföldu dánarbúi barnlauss sambýlisfólks. „Guðrún Lilja Magnúsdóttir, móðursystir mín, lést barnlaus árið 2012. Bú hennar var einfalt dánarbú barnlauss sambýlisfólks og enginn ágreiningur meðal erfingja sem voru eftirlifandi systkin og börn látinna systkina. Þetta voru tvær íbúðir, sumarhús, litlar skuldir og einhver verðbréf. Óskað var opinberra skipta undir árslok 2012 og í janúar 2013 tók Héraðsdómur Reykjavíkur búið til opinberra skipta og skipaði skiptastjóra,“ segir hann í samtali við Hringbraut.
Guðjón segir þessa upphæð, 6,6 milljónir króna, vera um þrisvar sinnum hærri en eðlilegt geti talist og að svo virðist sem umsjón og eftirlit með störfum skiptastjóra sé í formi sérhagsmuna og leyndarhyggju.
Hann lýsir skiptunum svo: „Árið 2015 lauk skiptum. Eignir Guðrúnar töldust nettó um 21 milljón króna og þar af reiknaði skiptastjóri sér 5,3 milljónir króna. Erfingjunum þótti skiptin hafa tekið óeðlilega langan tíma og skiptakostnaður vera óeðlilega hár. Enginn lagði þó fram formlega kvörtun. Vorið 2017 boðaði skiptastjórinn óvænt aftur til skiptafundar því að „eftir að fyrri skiptum lauk bárust frá Arion banka upplýsingar um rúmlega þriggja milljóna króna verðbréfaeign“. Eignir Guðrúnar voru því samtals 24 milljónir króna.
Skiptastjórinn, Þorbjörg Inga Jónsdóttir hjá Lagaþingi, sagði ástæðu seinkunarinnar vera klúður bankans og bætti af þessu tilefni 1,3 milljónum króna við skiptakostnaðinn, sem varð þá samtals 6,6 milljónir króna. Guðjón segir:
„Á þessum síðari fundi var kvörtun yfir háum skiptakostnaði færð til bókar.“
Laug til um atvik
Hann bætir við að tveimur dögum síðar hafi Arion banki aðspurður upplýst að Þorbjörg hefði fengið vitneskju um verðbréfaeignina strax í janúar 2013 með tölvupósti á netfangið sitt hjá lögmannsstofunni. „Það var því yfirsjón skiptastjórans en ekki bankans að verðbréfaeignin var ekki tekin með í fyrri skiptunum í júní 2015. Samt tók skiptastjórinn sér viðbótarþóknun og laug til um atvik.“
Daginn eftir hafi erfingi óskað eftir því við Þorbjörgu að hún léti viðbótarskiptakostnaðinn, 1,3 milljón króna, niður falla. Því hafnaði hún fjórum dögum síðar og tilkynnti samdægurs Héraðsdómi Reykjavíkur að skiptum væri lokið og gat ekki ágreinings.
„Af þessu tilefni báru erfingjar það undir ýmsa lögmenn hvað þeir teldu eðlilega þóknun til skiptastjóra fyrir skipti á búi eins og þessu. Töldu þeir að skiptakostnaður hefði í mesta lagi átt að vera 1,3 til 2 milljónir króna en ekki 6,6 milljónir króna,“
segir Guðjón og bætir við að engar skýringar hafi fengist á kostnaðinum.
Þremur dögum eftir að Þorbjörg tilkynnti að skiptum væri lokið kvartaði erfingi til Héraðsdóms Reykjavíkur vegna hins háa skiptakostnaðar, með ítarlegum upplýsingum um málavexti. Nokkrum vikum síðar svaraði Héraðsdómur Reykjavíkur því til að þar sem kvörtunin hefði komið meira en viku eftir að skiptum lauk yrðu aðfinnslur ekki hafðar uppi gegn Þorbjörgu og að erindið yrði því ekki tekið til frekari afgreiðslu.
„Það er eðlilegt kunnáttuleysi fólks eins og okkar erfingja sem ekki eru löglærð. Það er gluggi til að kvarta til Héraðsdóms, sent bréf með ítarlegum málavöxtum um hvernig þetta hefur farið fram. Og héraðsdómur svarar einfaldlega að þar sem er liðin vika þá gerum við ekkert í málinu,“ segir Guðjón.
Óskammfeilnir ruddar
Hann segir að fyrir lögmenn sé verðmætt að fá gott bú til skipta, ekki síst ef þeir geta ráðið þóknun sinni sjálfir. „Lögmenn eru misjafnir, sumir sanngjarnir, aðrir óskammfeilnir ruddar sem svína á fólki í skjóli kunnáttuleysis neytenda/umbjóðenda sinna í lögum og taka sér margfalda þóknun og komast flestir upp með það.“
Guðjóni finnst því að uppfæra þurfi starfsaðferðir dómstóla varðandi umsjón skipta. Úthlutun búa þurfi að byggjast á faglegum, gagnsæjum vinnubrögðum, þóknun þurfi að vera hæfileg og raunverulegt eftirlit með því að allt gangi vel fyrir sig. „Mér finnst að þingið ætti að taka á þessu máli sem allra fyrst,“ segir hann að lokum.
