Með því að hindra innflæði fjármagns og þar með áhrif peningastefnunnar á gengi krónunnar, gæti Seðlabanki Íslands þurft að þvinga fram samdrátt í innlendri starfsemi til þess að ná tökum á verðbólgunni. Mislesi bankinn stöðuna gætu að- gerðir hans valdið enn frekari samdrætti í efnahagslífinu og meiri lækkun á eignaverði en markmiðið var í upphafi. Þetta er mat hagfræð- inga breska hagrannsóknarfyrirtækisins Capital Economics, sem í fyrradag gaf út greiningarskýrslu um stöðu og horfur í efnahagsmálum á Íslandi undir yfirskriftinni: Hvað fór vel og hvað gæti farið illa? (What went right and what might go wrong?) Skýrsluhöfundar líta almennt afar jákvæðum augum á þróun mála hér á landi eftir bankahrunið og stöðu efnahagsmála um þessar mundir. Þeir benda meðal annars á að það séu engin greinileg teikn um að efnahagslegur óstöðugleiki kunni að valda erfiðleikum á ný. Þvert á móti sé afgangur á viðskiptum við útlönd og í fyrsta sinn í sögunni séu eignir Íslendinga erlendis meiri en útlendinga á Íslandi. Þá hafi skuldir heimila, fyrirtækja og hins opinbera minnkað niður fyrir það sem þær voru fyrir efnahagshrun og virðist nú vera vel viðráðanlegar. Kjarasamningar skapa hættu Sérfræðingar Capital Economics telja hins vegar að helsta hættan sem steðjar að efnahagsþróun hér á landi séu kjarasamningar sem myndu valda launahækkunum umfram framleiðnivöxt. Framlengi fyrirtæki svo aukinn launakostnað áfram til viðskiptavina muni verð- bólga rjúka upp. Í kjölfarið þyrfti Seðlabankinn væntanlega að hækka vexti verulega. Skýrsluhöfundar benda á að Seðlabankinn hafi verið í slíkri stöðu á árunum 2004 til 2007 og hækkaði þá stýrivexti sína úr 5,2% í 13,3%. Hærri vextir drifu þá áfram innflæði fjármagns sem olli frekari styrkingu krónunnar. Það átti sinn þátt í að halda verðbólgu í skefjum þar sem verð á innfluttum vörum hækkaði minna en ella. 40% bindiskylda Þær breytingar sem gerðar hafa verið á regluverki síðan þá muni væntanlega ekki leiða til sambærilegrar þróunar við slíkar aðstæður, að mati skýrsluhöfunda. Eftir innleiðingu innflæðishaftanna eru erlendir fjárfestar skyldaðir til þess að leggja 40% af fjárfestingu sinni inn á vaxtalausan innstæðureikning til eins árs, sem eins og fyrr segir hindrar flæði fjármagns inn í landið og dregur þar með úr áhrifum peningastefnunnar á gengisþróun.
Sigurður Nordal, Morgunblaðið
