Fyrirmyndin féll og vaknar á íslandi

Það er merkilegt að formenn flokkanna til vinstri lýsi yfir að þeir muni ekki vinna með Sjálfstæðisflokknum eftir næstu kosningar. Vinstri vængurinn hefur ekki, að undanskildum R-listanum, náð saman svo afdráttarlaust eins og núna fyrir kjör.  Yfirlýsingar eins þessar eru alþekktar í norrænum stjórnmálum. Flokkar setja saman blokkir svo fólk kjósi ríkisstjórn en ekki einstaka flokka, “óbundna” fyrir kosningar eins og hér er ávallt. Í dag er allt “í volli” í norrænum stjórnmálum á þann veg að önnur öfl hafa brotist út og breyta stærðum þeirra.

Stærsta ríkið, Svíþjóð, og leiðandi krataland hefur verið í krísu um langt árabil. Fylgið fallið, foringjakrísa og svo framvegis.

Kerfið var að molna

Stjórnmálafræðingurinn Mary Hilson skrifar t.d. að þegar önnur öfl sóttu að stjórnmálakerfinu í Svíþjóð (sem var meira og minna ráðið af Sósíaldemókrötum) hafi kerfið farið að molna. Það var hægriflokkur Reinfelds sem náði að tileinka sér “velferðarkerfið” sem var áður völlur Sósíaldemókratanna

Upphafið var morð

Hilson nefnir morðið á Olof Palme 1986, forsætisráðherra Svíþjóðar og svo Önnu Lindh utanríkisráðherra sem upphafið af endalokum “sakleysis” hinna norrænu stjórnmála sem höfðu á sér “consensus” stimpil. Samráðsstimpillinn fór að molna eftir það. Síðan höfum við séð uppgang þjóðernisflokka eins og Sveriges Demokratarna. Allt vísar þetta á einn veg: Breytingar.  Hér á landi hefur í áratugi verið rætt um samstöðu félagshyggjuflokka í anda norrænu flokkanna. En er það heldur of seint?