Annar þátturinn um sögu verkalýðsbaráttunnar á Íslandi síðastliðinn hundrað ár var á dagskrá Hringbrautar í gærkvöld, en þar er fjallað um samningsréttinn sem var fráleitt í hendi við dagsbrún síðustu aldar.
Það er í rauninni sársaukafullt að rýna í gamlar heimildir sem sýna réttlaust vinnufólk í vistarböndum fyrri tíðar - og eftir að þéttbýlismyndun hófst fyrir alvöru í kringum aldamótin 1900 tók ekkert betra við í tilviki hafnarverkamanna og annars ómenntaðs fólks sem leitaði allra leiða til að verða sér úti um vinnu á mölinni. Samningsrétturinn var enginn - og það voru ekki aðeins atvinnurekendur sem nýttu sér þær aðstæður í gamla daga heldur lagðist löggjafinn oft og tíðum gegn auknum réttindum launþega á vinnumarkaði á síðustu öld.
Það hjálpaði heldur ekki til að fjöldi fólks var beinlínis hræddur við verkalýðsfélög og taldi að þátttaka í þeim minnkaði líkurnar á því að hann fengi einhverja vinnu. Það fjölgaði því hægt í félögunum og ósamstaðan á meðal þorra verkafólks einkenndi fyrstu áratugi síðustu aldar þegar menn þökkuðu fyrir það eitt að fá einhverja dagvinnu, þó ekki væri nema part úr degi - og það sem var kannski það allra besta var að fá greitt út í beinhörðum peningum, sem var alls ekki sjálfgefið.
Þættirnir um verkalýðsbaráttuna eru unnir í samvinnu við Alþýðusamband Íslands og eru alls fimm að tölu. Fyrsti þátturinn var frumsýndur fyrir réttri viku og fjallaði um húsnæðismálin sem tekið hafa stakkaskiptum á einni öld - og er hann nú aðgengilegur á vefnum hringbraut.is undir flipanum þættir, en í næstu viku verður fjallað um jafnréttismálin og kvennabaráttuna frá því á öldum áður. Fjórði og fimmti þátturinn fjallar svo um velferðasigrana annars vegar og framtíð verkalýðsfélaganna hins vegar.
Þátturinn í gærkvöld er endursýndur í dag og er einnig aðgengilegur á vefnum hringbraut.is undir flipanum þættir.
