Birgitta Jónsdóttir, þingmaður Pírata, styður að heilbrigðiskerfið verði alfarið fjármagnað af skattfé. Sömu skoðunar er Katrín Jakobsdóttir, formaður VG. Það sé forgangsmál í næstu ríkisstjórn að losa sjúklinga undan álögum. Flokkar Birgittu og Katrínar mælast samanlagt með ríflega 50% fylgi skv. nýjustu skoðanakönnunum. Virðist sem eitt helsta kosningamálið verði að álögur á sjúklinga verði úr sögunni. Árni Páll Árnason formaður Samfylkingar vill stíga slíkt skref en í þrepum. Óttar Proppé, formaður Bjartrar framtíðar telur réttlætismál að vinda ofan af öfugþróun.
Afstaða oddvita minnihlutans á Alþingi er afurð athugunar Hringbrautar sem leitaði svara við því hvort ákall drjúgs hluta þjóðarinnar um \"frítt\" heilbrigðiskerfi, það er að skattar fjármagni heilbrigðisþjónustuna að mestu, eigi sér samhljóm meðal þeirra sem kunna að fara með stjórnartaumana í nýrri ríkisstjórn síðar á árinu.
Gistináttagjald borgi brúsann
\"Ég veit ekki hvað það [frítt kerfi] myndi nákvæmlega kosta en ég hef séð tölur um að það gæti verið í kringum 6 milljarða árlega. Skattfé til að fjármagna þetta mætti t.d. ná í með því að taka hér gistináttagjald með sama fyrirkomulagi og er gert t.d. í Róm. Mér finnst samt svolítið óábyrgt að henda út einhverri stefnu og umræðu án þess að flokkurinn hafi ályktað um það og sett í afgerandi stefnu. En þetta er það sem ég persónulega myndi vilja sjá sem óbreyttur borgari Íslands og mun að sjálfsögðu beita mér fyrir því að þetta verði rætt innan flokks meðal grasrót okkar sem er hinn eiginlegi stefnumótandi aðili hjá Pírötum,\" segir Birgitta Jónsdóttir, Pírötum.
\"Persónulega styð ég að heilbrigðiskerfið sé alfarið fjármagnað af skattfé,\" segir Birgitta, þingmaður þess flokks sem mælist nú með mest fylgi allra flokka á Alþingi.
Auðlegðarskattur og veiðigjöld fjármagni
Katrín Jakobsdóttir, formaður VG, segir í sínu svari við fyrirspurn Hringbrautar um \"frítt kerfi\": \"Eins og fram hefur komið þá myndi það kosta 6,5 milljarða að gera heilbrigðisþjónustuna gjaldfrjálsa, þ.e. komugjöldin en ekki lyfin. Þetta er að mati okkar í Vinstri-grænum forgangsmál í heilbrigðisþjónustunni enda er það ekki líðandi að tekjulágt fólk fresti því að leita til læknis vegna gjaldtöku. Þannig að þetta verður algjört forgangsmál hjá okkur. Við erum reiðubúin til að afla tekna til að tryggja þetta - þar get ég til dæmis nefnt að við viljum innheimta eðlileg veiðigjöld og við teljum eðlilegt að taka aftur upp auðlegðarskatt.\"
Án efa kostnaðarsamt
Í svipaðan en þó ekki eins afgerandi streng tekur Árni Páll Árnason, formaður Samfylkingarinnar í svari við fyrirspurn Hringbrautar: \"Samfylkingin hefur varað við hækkun kostnaðarhlutdeildar í kerfinu og lagt áherslu á að heilbrigðisþjónustan verði rekin fyrir opinbert skattfé. Við höfum við fjárlagagerð á þessu kjörtímabili staðið gegn hækkun á greiðsluþátttöku sjúklinga og náð þar nokkrum árangri. Við viljum því í ríkisstjórn draga úr kostnaðarþátttöku, með það að markmiði að þjónustan verði gjaldfrjáls. Þetta verður án efa kostnaðarsamt, enda kostnaðarhlutdeild tæp 20% af heildarkostnaði heilbrigðisþjónustu. Við lögðum við fjárlagagerð fram hugmyndir um betri tekjuöflun sem staðið geti undir uppbyggingu velferðarþjónustunnar, svo sem frekari gjaldtöku á auðlindanotkun, réttlátara skattkerfi og fleira,\" segir Árni Páll.
BF: Allt of hár kostnaður
Óttar Proppé, segir fyrir hönd Bjartrar framtíðar: \"Það er engin spurning um að kostnaðarþátttaka sjúklinga er orðin alltof mikil í íslenska heilbrigðiskerfinu. Það þarf að stefna að því að lækka hana umtalsvert og helst að stefna á að eðlileg heilbrigðisþjónusta sé gjaldfrjáls.\"
Spurningarnar sem svör leiðtoganna eru byggð á voru settar fram með vísun í ákall íslensku þjóðarinnar um breytt heilbrigðiskerfi. Spurt var:
1. Ef þinn flokkur situr í næstu stjórn muntu beita þér fyrir fríu kerfi?
2. Hvað myndi það kosta?
3. Hvar myndirðu nálgast skattféð til að fjármagna - ef svarið er já við spurningu 1?
90.000 Íslendingar rituðu undir áskorun Kára Stefánssonar að verja auknu fé til heilbrigðismála. Fréttir af löskuðu kerfi, sjúklingum í geymslum á spítölum, sjúklingum á göngum og jafnvel í kústaskápum hafa verið áberandi á kjörtímabilinu sem og sláandi sögur um útlát þeirra sem síst skyldi, það er langveikra. Krabbameinsveikir hafa þurft að reiða út stórfé, sumir meira en milljón króna úr eigin vasa. Á sama tíma hefur biðlisti eftir aðgerðum lengst mjög en nú er hafin vinna til að vinda ofan af því. Frumvarp Kristjáns Þórs Júlíussonar heilbrigðisráðherra um breytta hlutdeild sjúklinga skv. sjúkratryggingum er talið skref í rétta átt en hefur þó hlotið blendin viðbrögð, t.d. hjá ASÍ. Kostir frumvarpsins hafa verið nefndir að þak verði sett á kostnað einstaklinga sem eigi að síður gæti orðið á annað hundrað þúsund árlega með lyfjakostnaði fyrir þá sem þurfa mikla þjónustu. Þá mun ákveðin sérfræðiþjónusta hækka með frumvarpinu ef það verður samþykkt. Á sama tíma er vaxandi ákall er um félagslegt heilbrigðiskerfi en aukin einkavæðing hefur orðið í heilbrigðiskerfinu á kjörtímabilinu undir stjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks og má nefna að nokkur af arðbærustu fyrirtækjum landsins skila hagnaði vegna kostnaðar við sjúkraþjónustu.
Tekist á um tölur
Tölurnar sem Birgitta, Óttar og Katrín vísa í, að aðeins þyrfti að bæta við nokkrum milljörðum árlega til að gjaldtaka gæti fallið niður hjá sjúkum og að skattar greiddu að mestu þjónustuna eins og víða í nágrannalöndunum, stemma við upplýsingar sem Gunnar Alexander Ólafsson heilsuhagfræðingur hefur sett fram í frétt Rúv.
„Svo virðist vera að ef við gerum þetta kerfi algjörlega gjaldfrjálst, þessa tegund heilbrigðisþjónustunnar, þá muni það kosta um 6,5 milljarða. Ég hélt að sú tala væri hærri, ég hélt að sú tala væri vel yfir 10 milljarða, en gott og vel, 6,5 milljarðar kom mér gríðarlega á óvart. Sem segir mér að jafnvel með örfáum milljörðum 2-3 milljörðum í viðbót, þá væri hægt að lækka hámarksþökin töluvert, öllum til góða,“ sagði Gunnar í frétt Rúv.
Árni Páll Árnason telur þessa tölu þó of lága. Hringbraut hefur ekki tekist að afla gagna frá ráðuneytum hvort talan er of lág. Hitt er viðurkennd staðreynd að sjúklingar bera nú á eigin herðum um 20% af öllum kostnaði heilbrigðiskerfisins með ýmsum gjöldum. Hefur hlutdeild ríkisins hlutfallslega lækkað á kostnað veikra einstaklinga. Það skýtur skökku við í ljósi þess góðæris sem leikur um landsmenn og þeirrar kröfu sem uppi er hjá þjóðinni um breytingar og aukið félagslegt réttlæti.
Hringbraut sá ekki ástæðu til að bjóða forystumönnum stjórnarflokkanna að svara spurningu um frítt heilbrigðiskerfi. Ríkisstjórnin hefur haft þrjú ár til að hrinda slíkri stefnu í framkvæmd án þess að sýna slíkri hugmynd nokkurn áhuga. Aukin einkavæðing er lausnin sem Kristján Þór Júlíusson hefur talað fyrir og á það ekki síst við heilsugæslustöðvarnar þar sem nýjar stöðvar verða einkareknar.
Fréttaskýring: Björn Þorláksson
