Margvíslegur og óþarfur misskilningur um ferðaþjónustuna kom fram í máli Oddnýjar Harðardóttur, formanns Samfylkingarinnar, í þættinum Þjóðbraut þann 11. Júlí. Ég tel mér skylt að benda á það sem rangt var með farið og gera mitt besta til að upplýsa formanninn hvernig málin snúa að atvinnugreininni.
Oddný er eindreginn talsmaður þess að ferðaþjónustan greiði hærri virðisaukaskatt, fari úr lægra þrepinu í það hærra. Hún fullyrðir að annars séu ferðamenn að fá afslátt af neysluskatti og ferðaþjónustan njóti þar með ríkisstyrkja.
Ferðaþjónustan skilar drjúgum virðisaukaskatti
Allur virðisaukaskattur sem ferðamenn greiða ratar á endanum í ríkissjóð. Sá innskattur sem ferðaþjónustufyrirtækin nýta til frádráttar er útskattur hjá einhverju öðru fyrirtæki. Það er því mikill misskilningur hjá Oddnýju þegar hún talar um að í einhverjum tilfellum fái fyrirtæki í ferðaþjónustu greiddan muninn á innskatti og útskatti. Ríkissjóður tapar engu. Innskattur ferðaþjónustufyrirtækisins er fyrir vörur eða þjónustu sem það hefur keypt og þannig skapað aukin umsvif í hagkerfinu og meiri skatttekjur. Fyrrverandi fjármálaráðherra ætti að vita manna best hvernig virðisaukaskattskerfið virkar.
Vill Oddný skattleggja ferðamanninn í burtu?
Oddný horfir algjörlega framhjá því að við erum í samkeppni við öll önnur lönd heims um ferðamenn. Við getum ekki skattlagt ferðamenn eins og okkur sýnist. Þeir beina viðskiptum sínum bara annað. Flest lönd í Evrópu eru með ferðaþjónustu í neðra þrepi VSK. Danmörk er eitt fárra landa með gistingu í hærra þrepi og þar hefur orðið gistiflótti yfir í nágrannalöndin Svíþjóð og Þýskaland, en þar er virðisaukaskattur á gistingu í lægra þrepi.
Þegar fólk getur ekki farið neitt annað með viðskipti sín komast stjórnvöld upp með ofurskattlagningu. Það þekkjum við Íslendingar mætavel. Sú aðferðafræði á einfaldlega ekki við gagnvart ferðamanninum. Hann getur sleppt því að koma hingað. Þegar hann veltir fyrir sér næsta áfangastað, þá hefur verð á flugi og gistingu afgerandi áhrif á valið. En formaður Samfylkingarinnar virðist meira en til í að taka þá áhættu að beina ferðamönnum eitthvert annað.
Ferðamenn borga allan kostnaðinn og rúmlega það
Oddný talar um að koma ferðamanna til Íslands valdi kostnaði og álagi á heilbrigðiskerfið, vegakerfið og löggæsluna. Hún getur þess í engu að ferðamenn sem þurfa að leita læknishjálpar borga hana fullu verði. Þegar þeir ferðast á bílaleigubílum og hópferðabílum um landið borga þeir fyrir viðhald vegakerfisins í gegnum innflutningsgjöld á þessum farartækjum og skattlagningu á eldsneyti. Í fyrra var áætlað að ferðamenn greiddu 5 milljarða króna í eldneytisgjöld af akstri bílaleigubíla, gjöld sem skila sér beint í ríkissjóð. Akstur ferðamanna á bílaleigubílum bætir þar með nýtingu vegakerfisins og tekur sinn þátt og rúmlega það í fjármögnun vegakerfisins.
Kostnaður ferðamanna mundi hækka um 16%
Ísland er alls ekki ódýrt fyrir erlenda ferðamenn. Að undanförnu hafa útgjöld þeirra hér á landi aukist vegna styrkingar krónunnar. Margir hafa áhyggjur af því að veiking pundsins hafi neikvæð áhrif á komur breskra ferðamanna hingað utan háannatímans. Ef ferðaþjónustan færi í hærra þrep virðisaukaskatt mundi kostnaður ferðamanna hækka á einu bretti um a.m.k. 13% en með afleiddum áhrifum má gera ráð fyrir að kostnaðarhækkun verði um 16%. Um leið mundi draga úr getu ferðaþjónustunnar til að ráða starfsfólk og greiða laun.
Ef samdráttur verður í komu ferðamanna mun þeim fyrst fækka á landsbyggðinni, og síðast á höfuðborgarsvæðinu, en þar er sterkari rekstrargrunnur til að takast á við niðursveiflu.
Ferðamenn hafa bjargað efnahagslífinu
Oddný Harðardóttir horfir algjörlega framhjá þeirri staðreynd að vöxtur ferðaþjónustunnar hefur verið bjargvættur efnahags þjóðarinnar. Við höfum fengið meiri gjaldeyristekjur en nokkur þorði að vona og þær hjálpa svo sannarlega til að losa um gjaldeyrishöftin. Atvinnuleysi er með allra minnsta móti þökk sé vexti ferðaþjónustunnar. Fyrir vikið er verið að lækka tryggingargjald. Uppbygging gistihúsnæðis hefur verið vítamínsprauta fyrir byggingariðnaðinn.
Ferðamenn eru auðvitað skattborgar meðan þeir dvelja hér. Bara virðisaukaskattur af neyslu ferðamanna jókst um 10 milljarða króna á milli 2014 og 2015, úr 15 í 25 milljarða. Stór hluti af viðskiptum þeirra kemur hins vegar ekki fram í innlendum neyslumælingum, þar þeim þau eru fyrirfram greidd erlendis.
Rammvilltur formaður Samfylkingarinnar
Formanni Samfylkingarinnar finnst hins vegar lítið til koma. Hún talar eins og ferðamenn séu afætur á þjóðfélaginu og ferðaþjónustan lifi á ríkisstyrkjum.
Athyglisvert var að í viðtalinu á Þjóðbraut forðaðist Oddný Harðardóttir að nefna að aðrar útflutningsatvinugreinar fá innskatt af öllum aðföngum og kostnaði við framleiðsluna þrátt fyrir að ekki sé lagður virðisaukaskattur á þeirra útflutningsvörur. Stóriðjan á Íslandi fær milljarða króna í endurgreiðslu virðisaukaskatts úr ríkissjóði án þess að koma með skatt á móti.
Vonandi er að Oddný Harðardóttir fari að átta sig á því að hún er rammvillt í þessari umræðu.
Þórir Garðarsson, stjórnarformaður Gray Line.
