Már Guðmundsson Seðlabankastjóri, var gestur Þjóðbrautar í gær, og sagði þar uppganginn í ferðaþjónustu skipta mestu í hækkun á gengi krónunnar. Þórólfur Matthíasson, prófessor í hagfræði við Háskóla Íslands, skrifaði grein í Fréttablaðið þar sem hann talar á ámóta nótum og Már.
Bjarnheiður Hallsdóttir, á Akranesi, hefur unnið við ferðaþjónustu allan sinn starfsferil og er ekki beint sátt við það sem þeir segja; Már og Þórólfur.
Má ekki segja að uppgangur ferðaþjónustunnar sé að bíta hana sjálfa?
„Já, en væntanlega eru það samverkandi þættir sem stuðla að styrkingu krónunnar, ekki bara ferðaþjónustan. Það má vel vera að það muni mest um ferðaþjónustan. Mér finnst málflutningur þeirra, Más og Þórólfs, vera með hreinum ólíkindum. Í besta falli tala þeir af ábyrgðarleysi og í versta falli af vanþekkingu á ferðaþjónustunni. Þeir hafa ekki sett sig vel inn í það sem er að gerast.“
Þeir tala um að það þurfi að draga úr vexti ferðaþjónustunnar. Höfum við gott af því að fá hingað tvær og hálfa milljón ferðamanna á næsta ári?
„Nei, alveg örugglega ekki. Ég held að við þurfum ekki að hafa neinar áhyggjur af því. Við verðum nú þegar vör við samdrátt. Þeir sem koma til okkar núna keyptu ferðirnar á gömlu verði þar sem við seljum það langt fram í tímann. Samdrátturinn verður á árinu 2017 og eins 2018, ef fram heldur sem horfir.“
Áttu ekki von á fleiri ferðamönnum á næsta ári, en komu á þessu ári?
„Það er erfitt að segja. Orðsporið skiptir miklu og orð eru fljót að berast. Verðið hefur hækkað á pakkaferðum, til dæmis frá Bretlandi og Þýskalandi er fimmtán til tuttugu prósent hærra en á næsta ári, en það var í ár. Að auki upplifir fólk, eftir að það kemur, hvað allt er dýrt hér. Og það mun spyrjast út og draga úr vilja margra sem ætluðu kannski að koma árið 2018. Að auki mun neysla ferðamanna dragast verulega mikið saman.“
Áhyggjur þeirra, sem tala um að ferðaþjónustan sé of fyrirferðarmikil, eru þá óþarfar. Háa gengið og verðlagið mun draga úr komu ferðafólks til Íslands?
Já, háa gengið dugar alveg til þess. Það þarf að ekki hækka skatta eða álögur eða takmarka flug. Það gerum við bara ef við viljum ganga frá atvinnugreininni. Þeirri sem náði okkur á strik eftir hrunið.“
Það verður samdráttur?
Já, við fengum, til að mynda fréttir af því morgun að þýskst flugfélag dregur verulega úr framboði á næsta ári. Trúlega er það vegna verðlagsþróunarinnar. Það er vegna verðlags hér heima, háum vöxtum og gengi krónunnar.“ Bjarnheiður segist viss um að mörg fyrirtæki sem hafa lagt í fjárfestingar muni eiga erfiða tíma framundan. „Þetta er mjög alvarlegt. Það bendir margt til þess, ég vona að svo verði ekki, en ég er hrædd um að svo fari.“
Gengið hefur þar mikið að segja. „Gengissveiflur eru eitt það erfiðasta sem ferðaþjónustan glímir við. Skemmst er að minnast ástandsins einsog það var fyrir hrun. Við höfum gengið í gegnum svona áður. Niðurstaðan er alltaf, tap eða slæm afkoma hjá fyrirtækjum í ferðaþjónustu.“
Hún segir erfitt að búa við það í rekstri fyrirtækis að allt ráðist af hvernig gengi krónunnar þróast.
En er ekki svo að afköstum ekki meir, Leifsstöð yfirful og þar er unnið dag og nótt við breytingar.
„Já, það er verið að stækka Leifsstöð og laga hana að breytingunum. Það hafa verið sameiginleg markmið greinarinnar og stjórnvalda að ferðaþjónustan vaxi. Það hefur verið unnið að því í áratugi, að gera ferðaþjónustuna að alvöru atvinnugrein. Um leið og það hefur tekist þá á að fara að lemja hana niður.“
Bjarnheiður nefnir að Már að hafi talað um að takmarka flug til Íslands og að Þórólfur hafi bætt um betur. „Hann vill að skattar verði hækkaðir á ferðaþjónustu. Það myndi drepa hana endanlega.“
-sme
Viðtalið við Bjarnheiði var í hádegisútvarpi Þjóðbrautar.
