Formönnum stjórnmálaflokkanna líður æði misjafnlega þessi dægrin þegar á að giska fimmtán mánuðir eru í að kosningabaráttan fyrir næstu Alþingiskosningar nær hámarki. Sumir þeirra hafa það raunar bölvanlega - og eiga sér varla viðreisnar von á meðan aðrir munu geta hangið á taumnum þótt þeir hafi aðeins á honum lausatak.
Í flestum tilvikum er þeim vorkunn. Pólitíkin kann ekki lengur að haga sér eins og forðum daga. Æ færri landsmenn þurfa á pólitískri leiðsögn að halda. Fólkið hefur í ríkari mæli tekið völdin í sínar hendur. Og því er nú ver fyrir margan pólitíkusinn hvað allur almenningur er orðinn upplýstur og sjálfbær um að meta það sem helst þarf að laga í samfélaginu.
Gömlu stjórnmálaforingjarnir sem riðu um héruð og héldu velheppnaðar samkomur í hverri sveit þar sem talað var í kviðlingum eru vel geymdir á síðum löngu útkominna endurminningabóka. Og enda þótt það sé ekki allt satt sem þar segir er hitt víst að þeir voru flestir hverjir virtir langt út fyrir raðir sinna eigin flokka. Þá var slík upphefð að vera alþingismaður, hvað þá ráðherra, að menn voru ekki einasta þéraðir heldur lögðu allir við hlustir, gaumgæfðu hvert orð sem kom úr barka foringjans og hrifust einatt með, jafnvel líka þeir úr hinum flokkunum sem voru honum eitthvað ósammála.
Núna er öskrað á stjórnmálaforingja. Varla eða ekki hlustað á þá. Helst bara öskrað. Fyrirlitningaraldan sem rís á ströndum vefmiðlanna er hærri en svo að nokkur venjuleg manneskja á formannsstóli ráði við hana og geti staðað hana af sér.
Í reynd er það orðið merkilegt út af fyrir sig að nokkur maður vilji standa í miðjum þessum ólgusjó.
En skoðum þetta fólk:
Bjarni Benediktsson hefur ekki farið varhluta af svona umtali, skaupsömu jafnt og skruggóttu. Hann stýrir flokki sem fékk sína verstu útreið í síðustu þingkosningum og uppsker nú rétt 22ja prósenta meðalfylgi í byrjun þessa síðasta heila árs á kjörtímabilinu þegar hagtölur samfélagsins eru flestar í rétta átt. Bjarni skilur illa mótlætið í góðærinu, er raunar að vera svolítið pirraður á því. Kannski er staðan svona vegna þess að fólk er ekki lengur jafn upptekið af innlendum hagtölur og áður var? Kannski er því starsýnna á lífskjör fólks í næstu löndum í kringum það? Og líkast til er það svo að Bjarni talar um of inn í eigin hóp; heldur 80 manna fund í Valhöll sem telst vel heppnaður, en er í raun samkoma sannfærðra á meðan samverustaður almennings er á allt öðrum stað, t.d. netinu þar sem unga fólkið er og fær seint eða aldrei greiðslumat til að taka þátt í séreignastefnu flokksins. Og svo þrífur Bjarni ekki svo glatt af sér spillingarskvettuna, sumpart vegna óþægilegra tengsla sinna við gamalkunnan klíkuskap í atvinnulífinu, en þó miklu fremur vegna stórra og smárra skandala sem helstu samherjar hans í flokknum sjá honum fyrir að útskýra.
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson kaus að taka alla smáslagina í staðinn fyrir að hefja sig upp yfir þá og láta sér fátt um finnast þótt einhverjir stöku stjórnmálamenn fetti fingur út í hann. Hann hafði tækifæri til að vera yfir dægurþrasið hafinn, en hafði ekki stjórn á sér eftir að hafa vanist öllum orrahríðunum í stjórnarandstöðu eftirhrunsáranna. Í raun og sann er einsog Sigmundur Davíð sé ennþá í stjórnarandstöðu, ólíkt til dæmis Bjarna Ben sem hefur það sér til drjúgra tekna að demba sér ekki í duttlungafulla götuumræðuna, altént ennþá. Bjarni hefur í reynd verið forsætisráðherralegri en Sigmundur Davíð það sem af er kjörtímabili, en líður fyrir að flokkurinn hans er ekki lengur stétt með stétt, heldur bara stétt; valdastétt, sem Framsókn er kannski líka að verða, flokkur ríkra í Reykjavík og fátækra bænda. Stefnan er hið minnsta fremur óljós. Slagirnir líka og tilefni þeirra. Og þannig birtist Sigmundur Davíð þjóðinni sem mikill áhugamaður um aukatriði, nánast krúttlegan áhuga sem þó virðist á köflum stjórnast af full til mikilli þrjáhyggju. Og á meðan veit enginn hvert flokkur hans er að fara, sem sést best á Gunnari Braga, Eyglóu og Frosta sem öll spila sóló, átölulaust.
Árni Páll er auðvitað á förum. Sigríður Ingibjörg teiknaði þá atburðarás fyrir margt löngu, en gerði um leið út um eigin frama innan flokksins og opnaði sár hans svo mjög að enn blæðir. Sjaldan hefur ein skyndiákvörðun meitt einn flokk jafn mikið og lengi. Fyrir vikið hefur athygli á Samfylkinguna öll verið á menn, ekki málefni. Það er eins og þessi krataflokkur, sem á að heita ungur en heldur á fána klassískrar jafnaðarstefnu, þeirrar einu sem er kannski óskemmd af mannanna brölti og breytni, hafi ekki lengur neitt erindi, eða í besta falli nenni ekki að deila því með öðru fólki. Ástríðan fyrir umbótum er ekki jafn sýnileg og hún var, sumir segja jafnvel að hún sé horfin, en altént eru menn ekkert endilega að óhreinka sig fyrir hana lengur. Og það verður auðvitað ekki svo að allt breytist flokknum í hag þótt Árni Páll verði óbreyttur þingmaður, innan þingflokksins, sem er þreyttur af innanmeinum, er ekkert augljóst lyftiduft sem hefa mun sjálfa fylgiskökuna. Eina vonin, sýnist mörgum, er utanaðkomandi kandídat sem er óflekkaður af pólitík, kona eða karl sem talar inn í samtímann og beint í hajrta þess fólks sem vill búa hér áfram.
Katrínu Jakobsdóttur líður formanna best; heiðarleiki stendur framan á enni hennar, einlægnin er hennar vörumerki ásamt öðru einkennismerki hennar sem er að fara aldrei í manninn, láta aldrei slá sig út af laginu. Á hinu er svo erfiðara að átta sig á hvort erindi flokksins hennar er ennþá í takti við áhuga alls almennings á endurbættu samfélagi. Einstrengni í nátturvernd er ekki endilega allra, flestir vilja þar líklega skynsamlega nýtingu, en þó þannig að náttúran njóti vafans. Og þannig er helstur vandi Vinstri grænna; enginn flokkur er jafn afdráttarlaus alla málaskrána á enda, trúr sinni skoðun og ósínkur á afslátt bæði og málamiðlun. Þess vegna líður sósíalistunum betur í stjórnarandstöðu heldur en við stjórnvölinn. Þar þarf miklu sjaldnar á samningum að halda en þegar landinu er stjórnað með öðrum flokki. Og svei mér þá ef Vinstri grænir eru ekki einmitt hamingjusamasti flokkurinn á Íslandi í dag, hafa sitt passlega fylgi, lítil völd og forystu sem mark er á takandi.
Óttarr Proppé Iítur út fyrir að vera Pírati. Með allt það ógnarfylgi sem þeirri nafngift fylgir. En það er eins og útlitið hafi svikið hann. Hvorki hann né aðrir innan Bjartrar framtíðar virka á fólk. Kannski vegna þess að stefnan sjálf er helst til of letileg, eða einfaldlega að hennar hafi ekki orðið vart - og mest af því séu svona gælur við algeran óþarfa. Það er nefnilega skrýtið að starfa sem dagskrárstjóri á sjónvarpsstöð og muna aldrei eftir nöfnum þingmanna Bjartrar framtíðar þegar þarf að velja viðmælendur í stjórnmálaumræður dagsins, eða þegar þrír koma saman í hálftíma ritstjóraþætti og enginn í öllu því prógrammi man eftir máli úr þessum ranni sem er nógu merkilegt til að tala um. Það er vont fyrir flokk. Það er vont fyrir Óttar Proppé - og það kannski sannar í eitt skipti fyrir öll að það er ekki mikið á því að græða að láta ekki á sér bera í pólitík.
Helgi Hrafn er formaður Pírata. Og Gunnarsson, æ fleiri eru farnir að geta sagt fullt nafn hans af því hann er og hefur verið eftirtektarverðasti þingmaður kjörtímabilsins sakir þess að ekki hefur verið nein ástæða til að ætla að hann fari með lygimál uppi í pontu við pallana. Og hann eins og aðrir á að giska óútreiknanlegir Píratar eru ekki í pólitík af þeir þykjast kunna hana. Sjarmi þeirra er að vita ekki allt, trúverðugleiki þeirra felst í því að þeir þurfa jafnvel að kynna sér málið betur - og eru á stundum viljugir til að skipta um skoðun af því að betri og gleggri upplýsingar hafa komið fram. Og eru alltaf að koma fram. En vandi Helga Hrafns og annarra leiðtoga Pírata hefur ekkert með orðspor hreyfingarinnar að gera; vaxtarverkirnir munu verða erfiðir á næstu vikum og mánuðum, klofningur í röðum þeira verður meira og minna augljós - og ærir kannski óstöðuga - og mönnun framboðslistanna hringinn í kringum landið mun ekki í öllum tilvikum þola sviðsljós samfélagsmiðlanna.
Niðurstaðan er þessi; aðeins einum formanni líður vel - og líklegt er að hann verði næsti forseti Íslands.
