Man tímana fyrir sosum eins og góðum 40 árum þegar gengið var heim úr skóla í hádeginu og anganin af signum fiski tók á móti manni vaskahúsmegin í húsinu uppi á Brekku. Og man ekki síður eftir allri þessari friðsæld hádegisins þegar mamma manns settist niður með piltinum, ennþá með svuntuna um sig miðja og stakk upp í sig stöku kartöflu, baðaðri í tólg, á meðan talað var um daginn og veginn. Og hvort mér gengi ekki alveg örugglega vel í skóla, meðal vina, í öllu mínu sporti og við að rækta sjálfan mig. Á meðan svaf, held ég, pabbi á stofugólfinu, mettur vel, með Tímann breiddan yfir andlitið.
Í þessari minningu voru allir saddir í svo margri merkingu orðsins.
Og ég man líka jafn vel þegar gengið var að nýju niður í skólann neðar á Brekkunni eftir dágóðan tíma heima hjá sér í hádeginu, með magann fullan af hömsum og þá tilhugsun alla í höfðinu að í kvöldmat yrðu kaldir afgangar af laxinum frá því fyrr í vikunni með góðu lagi af majonesi yfir öllu saman. Köld mjólk með, búðingur með berjasafa í nauðsynlegan eftirmat.
Þetta voru ef til vill tímar fábreytni. Og þó veit ég það ekki. En þetta voru örugglega tímar nærveru og samtals, altso staðir og stundir þar sem fólk gaf sig hvert að öðru og hafði einmitt tíma hvert fyrir annað. Mömmur og synir, jafnvel feður líka og dætur sem horfðu hvert í augu annars á meðan talað var, las viðbrögðin, svipina, kunni að hlusta.
Svo gerðist stærsta þjóðfélagsbreyting síðustu aldar.
Mamma fór út að vinna.
Eiginlega allar mömmur.
Og synirnir komu heim í tóm húsin í hádeginu, dæturnar náttúrlega líka, ef það tók því þá að koma heim á þeim góða tíma sólarhringsins, því gott ef maður var ekki gerður út með eitthvert nesti í staðinn fyrir alvöru fisk í hádeginu - og svo var þarna einhvers staðar sykurdjús á glerflösku til að skola kostinum niður, sennilega úr gamalli tómatsósuflaska sem hafði fengið nýjan tilgang í þessu veraldlega lífi.
Og öldin ku vera önnur.
Mér skilst að tíminn sem foreldrar gefa sér með börnum sínum á hverjum degi sé kominn niður fyrir fimm mínútur á dag. Hann hafi hér í þessa gömlu daga sem ég minntist á áðan verið sosum eins og klukkustund.
Þetta er auðvitað meðaltal, en segir samt nokkra sögu. Mjög sláandi reyndar. Kannski merkilegri en margar stærstu fréttirnar sem líða hjá.
En samfélagið varð auðvitað að breytast. Karllæg gildi voru komin í þrot. Konur urðu að komast út á vinnumarkaðinn á sinni tíð. Einkum og sér í lagi til að leyfa hæfileikum sínum að njóta sín. Og mikil ósköp sem þær bættu vinnumarkaðinn, gerðu hann manneskjulegri.
Eftir situr samt nagandi efinn um sambandsleysið; hvort þessi stærsta þjóðfélagsbreyting seinni tíma hafi getið af sér einrænu, hvort þörfin fyrir samtalið sé smám saman að hverfa. Og hvort mannleg nánd fáist því aðeins að fólk sitji með snjallsíma sína hringinn í kringum borðið og sé þar í sambandi við allt annað fólk en sitji næst því. Einmitt þannig er veruleiki fólks í dag. Það horfir meira á símann sinn en sessunautinn.
Og siginn fiskur í hádeginu kemur ekki aftur - og sennilega ekki mamma heldur að tala við mann lengi vel um miðjan dag.
Samtalið er vísast að verða tækninni að bráð - sú þróun er augljós - en eftir situr þá meginspurningin: Þarf ég lengur að tala við barnið mitt?
