„Hafið þið heyrt um stællega nútímaforeldrið sem er alltaf í ræktinni og á djamminu? Brunandi milli staða á sportbílnum að dúlla sér í vinnunni á meðan börnin eru í geymslu? Með óraunhæfar væntingar til leikskólakennara sem eiga ekki að fara í sumarfrí? Foreldrið sem setur sífellt eigin þarfir ofar þörfum barnsins? Meira ófétið sem þetta foreldri er! Vonandi iðrast það á efri árum.“
Þetta segir Hrefna Sigurjónsdóttir, framkvæmdastjóri Heimilis og skóla – landssamtaka foreldra í pistli á Vísi. Hún segir þá mynd sem gjarnan er dregin upp af foreldrum þessa dagana vera ófagra.
Ástæðan fyrir því að Hrefna nefnir þessa ófögru mynd af foreldrum í pistli sínum á Vísi er vegna hugrenninga Jónínu Einarsdóttur, leikskólastjóra, sem lesa má í viðtali við hana á vef Fréttablaðsins.
Þorpið elur barnið
Í hugrenningunum talar Jónína um að foreldrar skilji ekki starf leikskóla og beri ekki virðingu fyrir þörfum barna sinna. Þá talar hún um að skóli sé ekki geymslusvæði fyrir börn á meðan foreldrar vinna og að það sé ekki hlutverk hans að ala börnin upp. Segir hún marga telja að skólarnir séu þjónustustofnanir sem lúti þar af leiðandi lögmálum um þjónustu. Það rétta sé hins vegar að starf þessa stofnanna snúist um að kenna börnum, sinna þjálfunum, auka orðaforða, efla sjálfsmynd, félagstengsl og margt fleira.
Hrefna svarar Jónínu fullum hálsi og segir: „Auðvitað bera foreldrar ábyrgð á uppeldi barna sinna en miðað við þessa lýsingu tekur skólinn nú þátt í að koma þeim til manns. Þorpið elur upp barnið. Eins er leikskóli ekki bara skóli heldur líka þjónustustofnun, hvort sem fólki líkar betur eða verr. Ekki er skólaskylda á leikskólastigi þrátt fyrir að þar sé unnið mikilvægt og faglegt starf og flestir foreldrar kjósa að setja börn sín í leikskóla. Einnig vilja foreldrar að börnin fái tækifæri til að hitta önnur börn og eiga góð og gefandi samskipti í öruggu umhverfi en staðreyndin er líka sú að foreldrar þurfa að vinna fyrir sér og fjölskyldunni til að geta skapað sér og sínum gott heimili og þá þurfa börnin að vera einhvers staðar á meðan. Foreldrar greiða líka skólagjöld í leikskóla. Umræða um þarfir barna og jafnvægi í lífi fjölskyldna ætti að fara fram með góðu samtali frekar en að talað sé yfir foreldrum úr fílabeinsturni. Slíkar aðferðir eru ekki líklegar til árangurs,“ segir hún.
Hrefna segir að þarfir vinnumarkaðarins eigi vissulega ekki að bitna á börnunum og að 40 stunda vinnuvika sé ekki lögmál en að það sé engu að síður sá veruleiki sem flestir búa við í dag. Þá veltir hún því fyrir sér hvers vegna opnunartími leikskóla megi ekki vera sveigjanlegur til þess að mæta vinnuskyldum foreldra.
„Og síðan fer tími í að koma sér á milli staða,“ segir hún og bætir því við að „áhersla á atvinnulíf ofar fjölskyldulífi er röng og samfélagið á að setja börn og barnafjölskyldur í forgang. Þar liggur framtíðin og í þessu samhengi má nefna að fæðingartíðni á Íslandi er í sögulegu lágmarki. En það er umhugsunarvert þegar svona ákvarðanir eru teknar að því er virðist án samráðs við þá sem nýta sér þjónustu leikskólanna og eru oftar en ekki háðir henni.“
Leikskólar hafa jákvæð áhrif á þroska barna
Hrefna vitnar í Steinunni Gestsdóttur, prófessor í þroskasálfræði, sem hefur nefnt það að góðir leikskólar hafi jákvæð áhrif á þroska barna. Þá hafi hún einnig sagt „að henni sé ekki kunnugt um neinar rannsóknir sem sýni að 8,5 tímar séu skaðlegri fyrir leikskólabörn en 8,0 tímar en hins vegar sýni rannsóknir að hávaði, lítið pláss og mannekla hafi neikvæð áhrif á börn og starfsfólk.”
Þá veltir Hrefna því fyrir sér sem Hanna Katrín Friðriksson, alþingismaður og formaður þingflokks Viðreisnar, benti á að allar ákvarðanir sem lúta að sambandi fjölskyldulífs og vinnu séu jafnréttismál. Það hefði því verið nær að gera þetta í samfloti við styttingu vinnuvikunnar í einhverju samráði við til að mynda aðila vinnumarkaðsins.
„Ljóst er að þetta hangir allt saman og hér þurfa allir að leggja sitt af mörkum til að ná jafnvægi á skynsamlegan hátt, án þess að skapa óþarfa streitu og álag á fjölskyldur sem er víst nógu mikið fyrir,“ segir Hrefna sem segir meginskýringuna vera þá að verið sé að hugsa um sparnað og hagræðingu en ekki um börnin.
Hrefna segist að lokum ekki hafa hitt marga foreldra með börn börn á leik- og grunnskólaaldri sem hafi mikinn tíma fyrir sjálfa sig og að hún hefði áhuga á því að heyra hvernig þeir foreldrar sem Jónína vísar til fari að því að samræma allt saman.
„Sannleikurinn er nefnilega sá að foreldrar eru margir hverjir undirlagðir af stressi sem smitast yfir til barnanna. Við þurfum að endurhugsa svo margt í okkar samfélagi sem einkennist af endalausu skipulagi, hraða og streitu. Fólk er meira og minna í spreng að komast á milli staða í eilífu kappi við klukkuna, úr tengslum við náttúruna og sig sjálft. Þessu þarf að breyta í sameiningu, með góðu samstarfi og þá þurfa allir að líta í eigin barm.“
