Ingrid Kuhlman, formaður Lífsvirðingar, félags um dánaraðstoð, segir leiðina til að draga úr líkum á misnotkun dánaraðstoðar, sé að leyfa hana með skýrum og ströngum skilyrðum. Hún fjallar um málið í aðsendri grein í Kjarnanum.
Í greininni svarar Ingrid fullyrðingum sem komið hafa fram í umræðunni um að lögleiðing dánaraðstoðar muni leiða til misnotkunar, fólk biðji um dánaraðstoð vegna þrýstings frá aðstandendum og að dánaraðstoð sé aðferð samfélagsins til að „losna við“ gamalt, fatlað og veikt fólk. Ingrid segir enga af þessum fullyrðingum eiga við rök að styðjast.
Ingrid vísar til dómaframkvæmdar og segir þau mál sem farið hafi til dómstóla í löndum sem leyfa dánaraðstoð, ekki benda til misnotkunar.
„Óbærilegar andlegar kvalir“
Fyrsta málið sem flutt var í Hollandi tíu árum eftir lögleiðingu þar í landi, var höfðað gegn lækni sem sakaður var um manndráp eftir að hafa veitt áttræðri konu með Alzheimer dánaraðstoð. Dómarinn í málinu féllst á að öll skilyrði laga um dánaraðstoð hafi verið uppfyllt og því var læknirinn sýknaður með dómi árið 2016.
Í fyrra var rekið dómsmál í Belgíu gegn þremur belgískum læknum, heimilislækni, geðlækni og lækninum sem gaf banvænu sprautuna. Sjúklingurinn var kona sem leið „óbærilegar andlegar kvalir“ og voru læknarnir einnig sýknaðir.
„Að gefa í skyn að dánaraðstoð sé leið til að „losna“ við gamalt, fatlað eða veikt fólk endurspeglar frekar drungalega sýn á samfélagið,“ segir Ingrid í greininni, og skýrir málið betur:
„Dánaraðstoð er í fyrsta lagi aðeins veitt að beiðni einstaklingsins og það er aðeins hann sem getur lagt mat á eigin lífsgæði. Læknir veitir aldrei dánaraðstoð að eigin frumkvæði og mun aldrei stinga upp á dánaraðstoð eða veita fólki dánaraðstoð án samþykkis þess. Enginn fær dánaraðstoð gegn eigin vilja, hvort sem um er að ræða gamalt fólk, fatlað eða veikt fólk. Skýrir verkferlar tryggja að ekki sé farið gegn vilja einstaklingsins á neinn hátt.“
Þá vekur Ingrid athygli á því að fyrir hendi séu „leynilegar“ aðferðir til að hjálpa fólki að deyja í löndum þar sem dánaraðstoð er ólögleg, „svo sem þegar læknir grípur vísvitandi til ofskömmtunar lyfja í því skyni að lina þjáningar sjúklings þó að hann viti fullvel að lyfin muni draga sjúklinginn til dauða,“ segir Ingrid í greininni. Þessari aðferð sé beitt samhliða því að meðferð til að lengja líf sjúklingsins sé hætt.
Ingrid gagnrýnir hins vegar þá líknarmeðferð sem stunduð er hér á landi og segir hana, andstætt dánaraðstoð, bjóða heim hættu a misnotkun.
Líknarmeðferð geti boðið hættunni heim
„Í klínískum leiðbeiningum um líknarmeðferð sem Landspítali gefur út segir að „Ákvarðanir um … lífslokameðferð skulu læknar taka að höfðu samráði við aðra meðferðaraðila.“ Ekki er hægt að sjá að sérstaklega sé leitað samþykkis sjúklingsins fyrir lífslokameðferð. Þess ber að geta að Liverpool Care Pathway var afnumin í Bretlandi árið 2013 þar sem rannsókn þarlendra yfirvalda leiddi í ljós ýmsa misbresti auk þess sem aðstandendur deyjandi sjúklinga gagnrýndu meðferðina,“ segir Ingrid, en hin tilvitnaða breska meðferð er einmitt ástunduð hér á landi.
Ingrid vísar að lokum í nýlegt íslenskt mál, sem staðfestir, að hennar mati, að bjóði hættunni heim.
„Nýlegt mál gegn lækni sem starfaði á heilbrigðisstofnun á Íslandi staðfestir að lífslokameðferð býður hættunni heim. Það er óásættanlegt að umræddur læknir hafi getað tekið ákvörðun um að setja sjúklinga, sem jafnvel þurftu ekki á því að halda, í lífslokameðferð án samráðs við sjúklinginn sjálfan eða aðstandendur. Í úrskurði héraðsdóms kemur fram að læknirinn hafi sýnt alvarlegan brest í faglegri þekkingu sem hafi ógnað öryggi sjúklinga. Þá rannsaki lögregla einnig meðferð fimm annarra sjúklinga sem rökstuddur grunur sé um að hafi verið skráðir í lífslokameðferð að tilefnislausu og með því hafi öryggi þeirra verið ógnað,“ segir Ingrid í greininni og spyr að lokum:
„Er ekki kominn tími á að endurskoða lögin um lífslokameðferð, setja þrengri ramma utan um hana og tryggja valfrelsi og öryggi sjúklinga?“
